Kerstmis 1993 werd in Uikhoven geen rustige kerst van lichtjes, warmte en familiebezoek. Buiten voltrok zich langs de Maas een strijd tegen het water. Na een lange periode van aanhoudende regen was de rivier veranderd in een brede, dreigende watermassa. In Belgisch en Nederlands Limburg trad de Maas op verschillende plaatsen buiten haar oevers. De overstroming van december 1993 zou uiteindelijk de geschiedenis ingaan als een van de zwaarste Maasoverstromingen van de twintigste eeuw. In de Maasstreek werden woningen en wegen bedreigd en moesten op verschillende plaatsen mensen worden geëvacueerd. Op de foto zien we Uikhoven tijdens die bange kerstdagen van 1993. De brandweer werkt langs de dijk met zandzakken. Mannen sjouwen, stapelen en verstevigen waar dat nodig is. Aan de andere kant ligt de Maas, uitzonderlijk hoog en angstwekkend dicht bij het niveau van het land achter de waterkering. Het was zwaar en vuil werk, maar iedere zandzak had hetzelfde doel: het water buiten het dorp houden. En dan komt onvermijdelijk de gedachte op: stel je voor dat die dijk het had begeven. Een doorbraak is iets heel anders dan water dat langzaam over een lage oever loopt. Zodra op één zwakke plaats water door of over een dijk begint te stromen, kan het grondlichaam verder worden aangetast en kan een opening snel groter worden. Het achterliggende, lager gelegen gebied krijgt dan plots een enorme hoeveelheid Maaswater te verwerken. Straten, huizen, stallen en landbouwgronden kunnen in korte tijd onderlopen. Daarom was het versterken van kwetsbare plaatsen geen overdreven voorzorg, maar een verdediging tegen een scenario waarvan niemand wilde meemaken hoe het zou aflopen. Hoe uitzonderlijk 1993 was, blijkt uit latere metingen en vergelijkingen. In Lanaken wordt voor de overstroming van 1993 een historische waterstand van 47,32 METER taw vermeld en een Maasdebiet van iets meer dan 3.000 kubieke meter water per seconde. Dat is meer dan drie miljoen liter water die iedere seconde voorbijtrekt. De ramp van 1993 werd bovendien geen eenmalige waarschuwing. Amper dertien maanden later, begin 1995, kwam het Maasgebied opnieuw zwaar onder druk te staan. Juist die overstromingen vormden de aanleiding voor grote veranderingen langs de rivier. Dijken werden versterkt en de Maas kreeg op verschillende plaatsen meer ruimte, onder meer door verbreding en andere ingrepen in de vallei. Die werken verklaren mede waarom vergelijkbare hoge waterstanden tegenwoordig veel minder snel woningen bedreigen. Maar in Uikhoven, met Kerstmis 1993, bestond die zekerheid nog niet. Daar stonden mensen letterlijk tussen het dorp en de Maas. Geen grote machines of moderne waterbouwkundige projecten die het gevaar voor hen konden wegnemen, maar brandweerlieden, vrachtwagens en vooral honderden zandzakken.
Deze foto is daarom meer dan een beeld van een overstroming. Het is een herinnering aan enkele angstige dagen waarop de Maas opnieuw liet zien hoeveel kracht zij bezit. Terwijl binnen de kerstbomen brandden, werkte buiten de brandweer verder aan de dijk. Want achter die dijk lagen Uikhoven, zijn huizen en zijn bewoners.
X
.png)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten