MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) RIJKSWEG (TOEN STEENWEG)

Updated en Ingekleurd

De Steenweg van Mechelen-aan-de-Maas, vandaag de Rijksweg, ergens in de jaren vijftig. Het is een beeld uit een tijd waarin het oude dorp langzaam afscheid begon te nemen van zijn vertrouwde ritme. Achteraan rechts verheft zich het monumentale Heilig-Hartcollege, jarenlang een herkenningspunt in het straatbeeld en voor generaties leerlingen een begrip. De foto ademt nog helemaal de sfeer van het naoorlogse Maasland. Langs weerszijden staan gesloten rijen bakstenen huizen, eenvoudig maar degelijk gebouwd, met hoge ramen en deuren die bijna rechtstreeks op het voetpad uitkomen. Onderaan sommige gevels bevinden zich nog de typische keldergaten, kleine openingen die licht en lucht brachten in de voorraad- en kolenkelders. Het zijn van die alledaagse details die vroeger niemand bijzonder vond, maar die vandaag bijna volledig uit het straatbeeld verdwenen zijn. Ook boven de straat is het verleden zichtbaar. De zware palen en hun opvallende constructies herinneren aan een tijd waarin telefoon- en elektriciteitsleidingen nog nadrukkelijk deel uitmaakten van het straatbeeld. Geen verkeerslichten, geen overvloed aan wegwijzers en reclameborden en vooral nog geen onafgebroken stroom auto's. De Steenweg was wel een belangrijke verkeersas, maar bleef tegelijk een straat waarin gewoond en geleefd werd. En dan zijn er de auto's. Ze zijn nog klein in aantal, maar hun aanwezigheid vertelt misschien wel het belangrijkste verhaal van deze foto. Op basis van de algemene carrosserievormen past het beeld goed bij de jaren vijftig, waarschijnlijk de tweede helft van dat decennium. De personenwagens hebben nog de afgeronde, relatief smalle vorm die zo kenmerkend is voor de Europese auto's uit die periode. Een exact merk of bouwjaar is door de afstand en onscherpte niet verantwoord vast te leggen, maar een datering omstreeks 1955-1960 lijkt op grond van het verkeer en het overige straatbeeld aannemelijk. Het waren de jaren waarin de auto stilaan binnen het bereik van een groter deel van de bevolking kwam. Eerst stond er hier en daar eentje voor de deur. Daarna werden het er ieder jaar meer. Niemand kon toen vermoeden hoe ingrijpend die ontwikkeling zou worden. Wegen werden verbreed en aangepast, oude huizen verdwenen, nieuwe handelszaken zochten de passerende automobilist op en de lintbebouwing rukte op. Een nieuwe tijd kondigde zich aan. Het Mechelen-aan-de-Maas van deze foto bestaat vandaag alleen nog in herinneringen en oude beelden. In 1971 werd de gemeente Mechelen-aan-de-Maas samengevoegd met Eisden, Leut, Meeswijk, Opgrimbie, Vucht en Uikhoven tot de nieuwe gemeente Maasmechelen. De oude Steenweg kennen we nu als de Rijksweg/N78, de grote noord-zuidverbinding die als een lange verkeersader door de gemeente loopt. Waar vroeger huizen dicht tegen de Steenweg stonden, veranderde het uitzicht in de daaropvolgende decennia ingrijpend. Oude gevelrijen verdwenen of maakten plaats voor nieuwbouw, handelszaken en parkeerplaatsen. De keldergaten verdwenen. En bovenal kwam koning auto voorgoed aan de macht. Wat op deze foto nog begint met enkele auto's op een bijna lege straat, groeide uit tot het drukke verkeer dat tegenwoordig zo vanzelfsprekend lijkt. De huidige Rijksweg wordt daardoor niet altijd als het mooiste visitekaartje van Maasmechelen ervaren. Langs de N78 ontstond in de loop der jaren een bonte verzameling van woningen, winkels, bedrijven en lintbebouwing. Tussen al die veranderingen bleef echter een monumentale getuige overeind: het Heilig-Hartcollege. Ook zijn vertrouwde naam verdween uiteindelijk uit het dagelijkse onderwijslandschap en maakte plaats voor Campus de Helix. Juist daarom is deze foto zoveel meer dan een oude opname van een straat. Ze legt een kantelmoment vast. Het oude Mechelen-aan-de-Maas is nog duidelijk aanwezig, terwijl de moderne wereld al voorzichtig door het beeld rijdt. Een fietser kan nog rustig over de Steenweg rijden. Enkele auto's zijn voldoende om op te vallen. De huizen staan nog dicht tegen de straat en achteraan waakt het Heilig-Hartcollege over het dorp. Nog even is de Steenweg van de mensen. Daarna wordt hij steeds meer het domein van de auto. En misschien schuilt precies daarin de bijzondere waarde van deze foto: niemand die daar toen liep of fietste, kon weten dat hij naar het einde van een tijdperk keek.

X