KOTEM HAMEYWEG OVERSTROMING 1993

De Maas nam de Hameyweg

Wie in Kotem en Boorsem de overstroming van 1993 heeft meegemaakt, herinnert zich geen gewone winterse hoogwaterstand. Het was alsof de Maas plots opnieuw liet zien wie hier eeuwenlang het landschap had gevormd. Dagenlange regenval in het stroomgebied joeg enorme hoeveelheden water richting Limburg. Vanaf 19 en 20 december steeg de rivier bijzonder snel en enkele dagen later werden uitzonderlijke waterstanden bereikt. In Borgharen, niet ver stroomopwaarts van Kotem, bereikte de Maas haar hoogste peil pas na dagen van voortdurende stijging. De overstroming van 1993 werd daarmee een van de zwaarste Maasoverstromingen van de twintigste eeuw. Op de foto zien we de zwaar beschadigde Hameyweg in Kotem / Boorsem. Wat enkele dagen voordien nog een gewone asfaltweg door het Maasland was, is op verschillende plaatsen volledig doorbroken. Het kolkende, bruine Maaswater heeft de ondergrond weggeslagen en grote stukken aarde verdwijnen onder het geweld van de stroming. De rechte stukken asfalt lijken bijna als losse platen boven het water te hangen. Het beeld maakt vooral duidelijk hoeveel kracht stromend water kan ontwikkelen wanneer het eenmaal een doorgang heeft gevonden. Hier kreeg het water bovendien ruimte om naar de naastgelegen grindplas te stromen. Door het grote hoogte- en drukverschil ontstond een krachtige stroming dwars door het terrein. De Hameyweg vormde daarbij geen onneembare barrière. Zodra water over of door de berm en het weglichaam heen brak, kon de losse ondergrond onder het asfalt snel worden uitgespoeld. Het asfalt zelf bleef plaatselijk nog even liggen, maar zonder zijn fundering kon ook dat uiteindelijk niet standhouden. Zo ontstonden de diepe happen en volledige onderbrekingen die op deze opname zo indrukwekkend zichtbaar zijn. Voor Kotem was water natuurlijk niets onbekends. Het dorp ligt pal in het oude Maaslandschap en de geschiedenis van de plaats is onlosmakelijk met de rivier verbonden. Het gebied ligt waar de Maas en haar uiterwaarden het landschap generaties lang hebben bepaald. Maar december 1993 was anders. Ook mensen die eerdere hoge waterstanden hadden meegemaakt, werden verrast door de snelheid waarmee het water bleef komen. Elders langs de Maas bleek dezelfde onderschatting: men kende hoogwater, maar deze keer bleef de rivier stijgen. Juist daarom is deze foto van de Hameyweg zoveel meer dan een beeld van een kapotte weg. Zij toont een ogenblik waarop het vertrouwde landschap van Kotem in enkele uren veranderde. Waar mensen normaal reden, wandelden of fietsten, raasde nu Maaswater richting de grindplas. Graslanden werden eilanden, bermen verdwenen en een degelijke asfaltweg bleek tegenover de kracht van het water nauwelijks meer dan een dunne zwarte streep in het landschap. En daarna bleef de stilte achter. Het water zakte uiteindelijk opnieuw, zoals de Maas dat altijd doet. Maar wat zichtbaar werd toen zij zich terugtrok, waren modder, uitgespoelde gronden en een Hameyweg die op verschillende plaatsen opnieuw moest worden hersteld. Voor de inwoners van Kotem en Boorsem bleef december 1993 daardoor in het geheugen gegrift.

En wie deze foto vandaag bekijkt, ziet precies waarom men in het Maasland vroeger met zoveel respect over de Maas sprak. Ze gaf vruchtbare grond, grind en leven aan de dorpen langs haar oevers — maar in december 1993 herinnerde ze Kotem er op indrukwekkende wijze aan dat een rivier zich niet altijd laat vertellen waar ze moet stromen. 

X