Op deze prachtige opname uit 1908 kijken we naar de Zuid-Willemsvaart bij Rekem, dat in oude documenten en opschriften ook als Reckheim voorkomt. Vandaag lijkt het vooral een rustig stukje kanaal, maar ruim een eeuw geleden was dit water een belangrijke economische levensader. Schepen brachten grondstoffen en goederen van dorp tot dorp en verbonden het Maasland met grotere handelscentra. Voor Rekem was de Zuid-Willemsvaart bijzonder belangrijk vanwege de plaatselijke brikken- en pannenbakkerijen. Brikken waren gebakken bakstenen, vervaardigd uit geschikte leem die in de omgeving werd gewonnen. Samen met dakpannen vormden ze een bekend Rekems product. Namen die met deze bedrijvigheid verbonden waren, zijn onder andere Kusters, Col, Dops en Calsius. Het zware werk begon bij de leem. Die moest worden uitgegraven, voorbereid en gevormd, waarna de stenen werden gedroogd en in ovens gebakken. Alles gebeurde met veel handenarbeid. Wanneer de brikken en pannen klaar waren, bood het nabijgelegen kanaal een enorme troef. Grote hoeveelheden bouwmateriaal konden immers veel goedkoper per schip worden vervoerd dan over de toenmalige wegen. Zo vertrokken vanuit Rekem scheepsladingen met brikken en dakpannen via de Zuid-Willemsvaart, met zelfs Antwerpen als bestemming. Het maakt duidelijk dat deze Rekemse nijverheid veel verder reikte dan het eigen dorp. De eens zo geprezen Rekemse brikken vonden hun weg naar plaatsen die voor de meeste inwoners in die tijd behoorlijk ver weg lagen. De foto uit 1908 toont precies de wereld waarin deze handel thuishoorde. Een schip ligt prominent in het kanaal, terwijl langs het water een met bomen omzoomde weg of jaagpad loopt. Zulke jaagpaden herinneren nog aan de tijd waarin schepen vóór de algemene invoering van gemotoriseerde vaartuigen vanaf de oever konden worden voortgetrokken. Waterwegen waren toen geen recreatieve landschapselementen, maar echte transportaders van handel en nijverheid. Toch zou deze Rekemse bedrijvigheid niet blijven bestaan. Na 1920 verdwenen de beroemde Rekemse brikken geleidelijk uit beeld. Daarvoor worden vooral twee oorzaken genoemd: het gebrek aan voldoende geschikte leemvoorraden en de voortschrijdende industrialisatie. Grotere, modernere steenfabrieken konden efficiënter en op veel grotere schaal produceren. De traditionele plaatselijke brikkenbakker kon daar uiteindelijk steeds moeilijker tegen concurreren. Wat overbleef, zijn oude vermeldingen, familienamen en foto's zoals deze. Wanneer we vandaag langs de Zuid-Willemsvaart wandelen, is het moeilijk voor te stellen dat hier ooit schepen passeerden met Rekemse bakstenen en pannen aan boord, bestemd voor verre afnemers. Oud-Rekem, 1908. Een schip op het stille kanaal, hoge bomen langs de oever en een landschap dat bijna onveranderd lijkt. Maar achter die rust schuilt een stukje vergeten industriële geschiedenis: de tijd waarin de Rekemse brikken via het water hun lange reis naar Antwerpen maakten.
X
%20TOURNEBRIDE%201929.jpg)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten