HERBRICHT - MAASOVERSTROMING 1993

Updated

Herbricht, het kleine gehucht aan de Maas bij Neerharen, kende het water. Wie hier woonde, wist dat de rivier soms buiten haar oevers trad en dat de uiterwaarden blank konden komen te staan. Maar wat zich vlak voor Kerstmis 1993 voltrok, was van een andere orde. Na bijna twee weken van aanhoudende regen moest de Maas enorme hoeveelheden water uit haar stroomgebied verwerken. De rivier zwol aan tot een kolkende, bruine watermassa en zette grote delen van de Maasvallei onder water. Het hoogwater van december 1993 behoorde tot het zwaarste sinds 1926. Deze foto uit Herbricht vertelt het verhaal zonder woorden. Waar normaal een weg lag, stroomde nu de Maas. Een wagen probeert zich langzaam door het water te bewegen. Rond de woning zijn straat, weilanden en erven nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden. Alleen de hagen, bomen, verlichtingspalen en paaltjes verraden waar het droge land ooit begon. Het water heeft het landschap als het ware uitgewist. De oorzaak lag ver stroomopwaarts. De onafgebroken regen vulde beken en zijrivieren, waarna steeds meer water richting Maas werd afgevoerd. Rond 20 december 1993 begon de toestand snel ernstiger te worden. Ook aan de overzijde, bij Itteren en Borgharen, steeg het water sneller dan aanvankelijk verwacht. Enkele dagen later bereikte de hoogwatergolf haar maximum. Ook Belgisch Limburg kreeg de volle laag. Metingen in Maaseik registreerden op 22 december 1993 een piekdebiet van ongeveer 2.811 kubieke meter water per seconde. Grote delen van de overstromingsvlakte langs de Grensmaas stonden blank. Voor Herbricht was zo'n gebeurtenis bijzonder ingrijpend. Het eeuwenoude gehucht ligt pal in het winterbed van de Maas en leefde daardoor altijd met de rivier. De overstromingen van 1993 – en opnieuw die van begin 1995 – maakten pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar die ligging was. Na het hoogwater van 1993 werd zelfs een evaluatiecommissie opgericht. In de daaropvolgende jaren werd gesproken over het verdwijnen van bebouwing uit het winterbed en het creëren van meer ruimte voor de Maas. En juist daarom is deze opname zoveel meer dan een foto van een ondergelopen straat. Ze toont het oude Herbricht op een kantelpunt in zijn geschiedenis. Een huis dat er stevig en vertrouwd bij staat, een auto die voorzichtig zijn weg zoekt, en overal daaromheen dat grijze decemberwater. Geen spectaculaire rampenfilm, maar de werkelijkheid van mensen die machteloos moesten toezien hoe de Maas opnieuw bezit nam van haar natuurlijke overstromingsgebied. Herbricht heeft eeuwenlang met die rivier geleefd. De Maas bracht vruchtbare grond, grind en werk, maar liet van tijd tot tijd ook zien wie uiteindelijk het landschap bepaalde. Na de rampzalige hoogwaters van 1993 en 1995 kwamen de grote Maaswerken en kreeg de rivier op verschillende plaatsen opnieuw meer ruimte. Die ingrepen bepalen tot vandaag hoe men langs de Grensmaas met hoogwater probeert om te gaan. December 1993 bleef in het geheugen gegrift. Voor wie erbij was, hoefde men later maar te zeggen: “de overstroming van ’93”. Men wist meteen wat ermee bedoeld werd. Het water voor de deur, de ondergelopen wegen en velden, het slib dat achterbleef en vooral het wachten tot die machtige Maas eindelijk weer zou zakken. Deze foto bewaart één stil ogenblik uit die dagen. Herbricht, winter 1993: een klein Maasdorp omringd door water, terwijl de Maas voor even haar oude land terugnam.

X