VANLANAKENTOTMAASMECHELEN: 2021

vrijdag 31 december 2021

UIKHOVEN MAASOVERSTROMING 1993-1994

GENK CENTRUM IN DE JAREN '70

Genk centrum in de jaren '70, midden rechts het voetbalplein van Genk VV dat toen dicht bij het Molenvijverpark gelegen was.

MAASMECHELEN - GIGANTISCHE SCHAT BLOOTGELEGD 2012

Twee potten uit de Romeinse periode werden bijna volledig intact uitgegraven op Mottekamp.

Interactieve expo MOTA CAMPANIA 2015

MAASMECHELEN - GIGANTISCHE SCHAT BLOOTGELEGD.

75.000 jaar geleden leefden er al Romeinen op Mottekamp tussen de autoweg, de Ringlaan en de Heirstraat.

Artikel 2012 :

De regelgeving verplicht evenwel een oudheidkundig bodemonderzoek bij elke verkavelingsaanvraag.

‘Dat leidde tot anderhalf jaar vertraging’, legde burgemeester Lenssen uit, ‘maar niettemin is dat uitstel de moeite waard want het resultaat waren opgravingen met uitzonderlijke vondsten.’

‘Het bijzondere schuilt erin dat we op dezelfde plek sporen van bewoning en begraving terugvonden, die een periode van vele duizenden jaren overspannen’, legde archeoloog Maarten Smeets uit. ‘We vonden een vuistbijl van ongeveer 77.000 jaar. Maar dé blikvanger is ongetwijfeld een 1300 jaar oude gouden mantelspeld met opaal. Zo zijn er in hooguit vijf gevonden.’

Voorts werden stenen funderingen ontdekt uit de Romeinse tijd, en allerlei vondsten vanaf het Neolithicum tot en met de Merovingische tijd, 1300 jaar geleden.

Het gemeentebestuur geeft de vondsten in bruikleen aan Musea Maaseik. ‘Voor ons is het een waardevolle aanvulling van de collectie’, vertelde conservator Anja Neskens

Artikel 2015 :

De Maasmechelse geschiedenis reikt met gemak terug tot de Romeinse tijd en zelfs de prehistorie, zo’n 75.000 jaar geleden. Dat blijkt uit de opgravingen aan de Heirstraat vlakbij de E314. Het CC Maasmechelen doet die archeologische vondsten nu eindelijk uit de doeken met de EXPO Mota Campania.

Het voormalige gemeentebestuur in Maasmechelen schrok zich in 2012 een hoedje toen tijdens het verplicht archeologisch vooronderzoek op de verkaveling Mottekamp archeologische vondsten werden ontdekt. In eerste instantie dacht men aan enkele kleine opgravingen zoals eerder in de omgeving. “Maar deze site is uniek voor het Maasland”, zegt Eef Proesmans van het cultuurcentrum. “Het gaat om twaalf Romeinse woningen, dertien waterputten, een dertigtal graven, en dan nog tientallen unieke voorwerpen. Een gigantische schat, met een ongelooflijke historische waarde.”

VOLLEDIGE SKELETTEN :

Al snel bleek dat de toekomstige verkaveling langs de Heirbaan - ook wel Via Mosa genoemd - ooit fungeerde als vermoedelijke stopplaats voor het Romeinse leger. Zo werden er potten, werktuigen, maar ook het volledig skelet van een paard aangetroffen in één van de waterputten. Een referentie met de Romeinse periode is niet nieuw voor Limburg, maar de hoeveelheid van gevonden spullen bij elkaar is uniek.

TIENDUIZEND ONDERDELEN :

“Mota Campania bleef ook na de Romeinse tijd geliefd bij de mens. Sieraden waaronder een gouden mantelspeld, kammen en glazen potjes uit de Merovingische periode rond de vierde eeuw na Christus troffen we hier ook aan. Het gaat in totaal om tienduizend onderdeeltjes, met de vele scherven meegeteld. Dat Maasmechelen al duizenden jaren als een economisch knooppunt diende, wordt hier heel duidelijk. Er werd Koriander aangetroffen in één van de waterputten, iets dat destijds alleen in Azië groeide.” Het oudste pronkstuk van de collectie - een vuistbijl - gaat dan weer terug tot 75.000 jaar geleden.

INTERACTIEVE EXPO :

Beeldend kunstenaar en Maasmechelaar Marc Milissen creëerde een interactief tentoonstellingsparcours dat de bezoeker in de huid van een archeoloog doet kruipen die zo de site van Mota Campania kan exploreren. “De Italiaanse mijnwerkers die in de jaren 50 naar Maasmechelen verhuisden, zullen nu wel fier zijn dat hun voorvaderen hier al eens passeerden”, knipoogt de fiere schepen van Cultuur Johan Wolk. Burgemeester Raf Terwingen kon nog meegeven dat er intussen proefboringen plaatsvinden achter Mottekamp waar de nieuwe sportterreinen van voetbalclub Eendracht zullen worden gebouwd.

”Sommigen houden hun hart vast, aangezien de werken lang zullen stiliggen indien er weer iets wordt gevonden.”

X

EISDEN - KRUINDERSWEG

Eisden kruindersweg, er waren drie bioscopen in die straat de Plaza (Forum), de Palace en de Rio.

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - RIJKSWEG (TOEN STEENWEG) KRUISPUNT 1905

Ingekleurde versie

Upscaled

Dit kruispunt op de Rijksweg (toen Steenweg) bevindt zich ter hoogte van het gemeentehuis en de Shopping 1905.

De tekst op de gevel van het linkse gebouw is helaas onduidelijk. Het is de drukkerij-boekhandel-krantenuitgeverij van de gebroeders Smeets.

XXXXX

MAASMECHELEN - MAASLAND SHOPPING

XXX

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - TUSSEN BRUG (TOEN BAILEYBRUG) EN STEENFABRIEK "EYBEN"

Mechelen a/d Maas - Zuid-Willemsvaart tussen toen Baileybrug en steenfabriek "Eyben", in de verte kan men de nog rokende schouw zien. Nadat de brug opgeblazen was verzekerde Jan Gorissen de overvaart van de voetgangers tijdens de oorlogsjaren. De boeren met kar moesten een omweg maken langs Eisden. Na de bevrijding bouwden de Belgische militairen een Baileybrug over het kanaal die aan de oever in elkaar werd gestoken.

Een baileybrug is een brug die bestaat uit standaardsegmenten en als zodanig zeer snel opgebouwd kan worden. De basis van het ontwerp is een vakwerkbrug. Dit type brug is in eerste instantie ontworpen voor toepassing door genietroepen van het leger en kan maximaal 60 meter vrij overspannen en zware voertuigen dragen. Dit brugtype is nog steeds in gebruik voor militaire en civiele toepassingen en wordt wereldwijd beschouwd als een knap staaltje militaire techniek.

XXX

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - STEENBAKKERIJ "EYBEN"

Mechelen a/d Maas - steenbakkerij " Eyben" aan de Zuid-Willemsvaart.

Toen ook de schoorsteen verdween van de ringoven ( de ringoven, onder deze naam stond de steenfabriek ook bekend bij de Maaslanders ) werd er een definitief einde gezet achter de geschiedenis van de Maaslandse brikkenbakkers. Een geschiedenis die al voor 1865 begon en haar hoogtepunt kende rond de eeuwwisseling. Velen trokken toen naar Duitsland waar de "Ziegelbrenner" niet alleen beter betaald werden doch ook erg gewaardeerd om hun stielkennis en werkkracht. De moderne ringoven, in 1922 gebouwd, fabriceerde met relatief weinig werkvolk, per dag 50000 machinaal gevormde brikken!

X

MAASLANDS DIALECT

4 GEZEGDEN

als je me niet geloofd, dan maak ik je wat anders wijs. - Es te miech neet geluifs, dan maak iech diech get anges wies.
ga naar bed! - Maak têch de kwoeaj één!
Ik moest, ik kon, maar ik durfde niet -  Iech mösh, iech kösh, ma iech dörsh neet
Je bent te goed - Dich bes eu sjoop

160 WOORDEN
A
aardappelen - ene eerpel
Achter de brug in Boorsem - Achter de bruk in Boorsem
aftrekker (voor dweil) - ên pletsj
appelmoes - appeleprotsj
azijn -  éétje
B
ballen - klitse
blootvoets - berrêvês
Boom - Baum
bord - tleur
bosbessen - waolbere
braambessen - brommele
D
dakgoot - kaangel
De borstel de börstel
de brug  - de brük
de buik - de bouk
de hemel - den emel
De hooizolder in de schuur - Op den den
de kam - de kamp
de koer, terras - het gleeg
de maan - de moan
de molen - de meule
de pastoor - de pestoar
de veldwachter - de boy
de wc - êt uuske
dorst - doos
E
een achterstraatje - het backstreutje
een beetje koffie - een klats koffie
een bord om op te eten - ene tleur of teijer
een bord soep - eune tleur sop
een dode - eune dooie
Een draad om te naaien - ene vaam gare
een duimspijker - eun pennees
een fiets - eune fits
een ford (oorlog) - eu furdje of het furdje
Een gebakje - Eu patéke
een glas - eu glaas
een kaars eun - keers
een kast - eun kas
een kauw (vogel) - een dölke
een kikker - eune kwakkert
een klein kind (gestalte) - eu klei keend
Een klontje suiker - Eu klutsje sokker
een knoop - eune knoup
een koe - eun koo
een kookpot - eune ketel
een korst brood - een koors broad
een kruisbes - een kronsjel
een kuil met water, een waterplas - eun koel, aan de koelle
een liefje - eune leefste
een meisje - eu meesje
een mes - eu mets
een paadje - eu getske
een paal - eune poal
een paard - eu peerd
een pad   een - krodel
een plas water - eune pool
een roostertje voor onder de vlaai, om iets laten af te koelen - een uertsje
een schaap - eu sjoop
een spijker - eune nagel
een stukje vlaai - eu stukske vlaai
een tas koffie - ênne bak koffie
een venster - een vinster
een vlinder - eune pepel
een vork - eun versjet
een wind - eune drèèt
een worm - eune wurm
eigenaardig - kêmmik
F
feest - feesj
G
Ga weg - stappet them aaf
gang - nere
Gans - Gaws
Gazon - Ploes
Gelijk heb je, maar zwijgen zul je! - Geliek höbs te, ma zwiege zuls te!
Groene kool - Greun moos
H
haas (dier) - eune aas
haren kammen - oare kumme
heb jij dat niet - hebs dich dat neet
Hek - Gaar
herfst - herfs
het dak - eut taak
het gazon - het wetsje
het gras - het graas
Het komt in orde - ’t Kòmp allemaol èn de se’kosj!
het toilet - het tuuske
hij deugt niet - ê douch néét
Hoe gaat het met je - Wiej is het met dug
hoe zeg je dit - Wij zek ste dat
Hoop - Waatjs
I
ik heb pijn in mijn buik - ieg ub pien in menne bouk
ik voel me niet goed - ieg veul meg neet tegooi
Ik zie dat niet - ieg zeen dat neet
J
Jawel - Joot
Je bent een valsspeler - Dich bes eune foettelèèr
Je hebt een mooi kleed aan - Dech hebs eu sjoan klijd aan
Je hebt rode wangen - Deg hebs roj kummekes
K
kaars - keers
kachel - Stoof
kanaal - knaal
kanaal - knaar
Kauw - Dol of dölke
kei (steentje) - ene klaw
kikker - kwakkert
Kip - Hin
Knikker - uuf
kompot - prootsj
korst - koosj
Koster heb je geen dorst - kuster up ste geine doas
L
laarsen, botten - stievellen
Ladder - Lödder
Lievenherenbeestje - meulepèèrdsje
M
Maak u weg Maak tug eu weg
merel - meelder
mes - mets
mier - oamzeik
modder - sladder
mooi - sjoan
N
naar huis - eivês
neen - neej
nooit meer - nots mé
O
olielamp - kenkée
Oog - Aug
P
plassen - pissen
portemonee - büürs
R
Regenworm - Peerlink
rode bessen - wiemere
S
schoenveter - rijstartel
schuilen - sjoulen
Sneeuw - Sneè
stal, stallen - in de stel
stekelbessen - kroonsjele
Stoep - Luif
T
thuis - heyvis
V
Vals spelen - Foetele
Veel geld - ene waatjs geld
Ver weg, verder - eel wieet, wijjer of wietter
veters - riejstarttellen
Vis - vösj
vliegen - vleegen
vlinder - eune pepel
vlooien - Dich hebs vleu
vork - vêrsjèt
W
Waar ben je mee bezig - Woa beste met bèzeg
waar is de haan - Woa is denaan
Waar zijn je kleren - Woa zeen dien kleier
Wat ben je aan het kijken - Wat bes te aan het kiekke
wat een lawaai - Wat eu laweijt
wc - ut tuske
Weggetje - Gats
wei - weij
wenkbrauwen - wéénkbreudjes
wieken (van de molen) - taipe (van de meule)
Wiel - Raad
wimper - plump
wimpers - plumpen
winter - wenter
Z
Zak van broek of jas - Een maal
zakdoek - Maalplak
zakmes - kniep
zet u op een stoel - zet dich op ene stool
ziek - krank
2 OPMERKINGEN
Het Boorsems wordt nog veel gesproken
In het Boorsems dialect wordt geen enkele 'h' uitgesproken. Zelfs de letter 'h' zèlf wordt uitgesproken als 'ên asj'.

XX

EISDEN - DUITSE ULANENPATROUILLE 1914

Duitse Ulanenpatrouille (verkenners te paard), hier doken ze op langs de Steenweg aan de wissel van de tram.

XXX

LANAKEN - BURCHTRUÏNE OUD KASTEEL PIETERSHEIM

Eind '83 werd er een commissie opgericht die zich tot doel stelde de ruïne van Pietersheim in haar oude luister te herstellen. Eén van de acties die gevoerd werden om het nodige geld bijeen te brengen, was de verkoop van een beeltenis van het kasteel van Pietersheim. De gedenkplaat, een halfreliëf van gebakken aarde in oud-groen en goudkleur uitgevoerd, werd te koop aangeboden op het gemeentehuis, het v.v.v. -kantoor, alle openbare instellingen en in sommige handelszaken. De prijs bedroeg 500 fr. Het eerste exemplaar werd door de voorzitter van de commissie "Herstel Burchtruïne"overhandigd aan burgemeester Alex Vangronsveld.

OUD-REKEM (TOEN RECKHEIM) / UIKHOVEN (TOEN UYCKHOVEN) - SCHILDERIJ MET ZICHT OP ZUID-WILLEMSVAART EN HOTEL DU PONT

Ingekleurde versie

donderdag 30 december 2021

LANAKEN (TOEN LANAEKEN) TOURNEBRIDE TRAMSTATIE 1934

Ingekleurde versie

XXXXX

VUCHT - EEN SCHETS VAN DE MAAS IN 1561

Een schets gezien vanaf hollandse oever in 1561, rechts boven vucht. De boot wordt getrokken door de lijnpaarden op de Maas die toen nog bevaren werd.

OUD-REKEM / SNIPPER ROCK 1990

Snipper rock Oud-Rekem 1990

liefhebbers van toen waren allen op post : The green beans, The jumping jerks, The Romans, Tröckener Kecks, The Scabs en Raymond van het Groenewoud

OUD-REKEM MUSEUMKERK 1984

Artikel uit 1984 (een uitgave uit Nederland)
Iemand heeft eens gezegd : Oud-Rekem is als een begijnhof. Tikkeltje overdreven weliswaar, maar feit is dat Oud-Rekem de rustige sfeer, de ingetogenheid van een klooster vol geestelijke zusters bezit. Oud-Rekem is iets unieks. Een dorpje ..oh pardon.., een grafelijk stadje van vroeger. Het droomt, aan de overkant van de Maas tegenover Geulle-Bunde, aan de Zuid Willemsvaart. Het graafschap Rekem werd weliswaar in 1795 opgedoekt, maar in de schaduw van het kasteel ( in 1595 gebouwd door baron Herman van Lynden), van de Museumkerk (1772), van de Ucoverpoort aan de Oude God (de enige van de vijf stadspoorten van weleer), van het Gerechtshof onder de Linden, lijkt de tijd te hebben stilgestaan en hangt er een nostalgie naar de periode waarin Oud-Rekem nog behoorde tot het Oostenrijkse keizerrijk.

Er staat op de Groenplaats in Oud-Rekem, een kerk. Niet zomaar een godshuis. Neen, een Museumkerk! Een gebouw dat thans tweehonderdtachtig jaren oud is. Kunsthistorisch zeer de moeite van een bezoek waard. In 1755 raast een brand door Rekem. Het halve stadje en de kerk met toren en orgel worden verwoest. Negentien jaren lang bleven de ruînes vrijwel onaangeroerd liggen.
De brand had de meeste bewoners (straat)arm gemaakt. Door toedoen van pastoor Salm en met geld van Norbertinussen werden kerk en toren, bijna twintig jaren na de brand, weer opgebouwd. De oude preekstoel (1650) onder meer werd gerestaureerd. Graaf Jan Gobert schonk het olie verfschilderij "genezing van een lamme door St. Petrus" dat nu nog altijd boven het hoofdaltaar hangt. De ouders van gravin Gobert deden de schilderijen "Onze Lieve Vrouw Hemelvaart" en "Christus aan het kruis" cadeau. Ze hangen thans boven de zij-altaren. In 1956 werd de kerk aan de eredienst onttrokken.

OUD-REKEM GETEKEND IN 1840-1860

DE VEERVROUWTJES VAN UIKHOVEN (ARTIKEL UIT 1976)

XXX

KONINGSPAAR BEZOEKT GEMEENTEHUIS MAASMECHELEN 2015

Foto's Jp

ENKELE DUITSERS AAN DE ZUID-WILLEMSVAART ERGENS IN LIMBURG PERIODE 1939-1945

KOTEM / ELSLOO - DE RUÏNE VAN HET KASTEEL VAN ELSLOO IN DE MAAS MET ZICHT OP KOTEM 1969

Ingekleurde versie

XXX

BOORSEM ZUID-WILLEMSVAART 2015

Foto Jp

BOORSEM VETERANEN ERGENS EIND JAREN '70 BEGIN '80

MAASMECHELEN POSTKAART

SMEERMAAS - SCHILDERIJ VAN DE BRAND UIT 1861

Smeermaas na de brand...het dorp verloor 31 huizen...de grootste brand ooit in 1861

XXX

BOORSEM - GRAVELCO ( FOTO GEMAAKT IN 2011)

(Onderstaande tekst dateert uit 2007)

De exploitatie van de grinderij werd in 1985 stopgezet. Het gewestplan stipuleerde dat de grinderij opnieuw agrarisch gebied moest worden. Dat gebeurde echter niet en sindsdien heeft de omgeving van deze reusachtige waterkrater zich ontwikkeld tot een waardevol natuurgebied waar ook heel frequent vrij zeldzame vogels worden waargenomen.Een dergelijke evolutie manifesteert zich in het Maasland ook bij andere grindplassen, en is een bewuste aanpak. "Nu wil men bij Gravelco toch de eindbestemming landbouw realiseren, maar pas tegen 2027, want men wil gedurende twintig jaar materiaal aanvoeren om op te vullen", reageert Natuurpunt, een van de drie natuurverenigingen die het bezwaarschrift indienden, verbouwereerd.

XXX

OUD-REKEM LUCHTFOTO 2008

KOTEM / ELSLOO 1966

Artikel uit 1966

Aan de maasoevers te Elsloo en Kotem zijn de aanlegsteigers van het vooroorlogse overzetveer nog zichtbaar. Tussen de stenen groeit gras en onkruid omdat er geen veer meer is. Aan de overzijde liggen de aaneengeschroefde boten waarmee veerman Penders zijn klanten over het water brengt. Zoals de foto laat zien vinden de hengelaars het in ieder geval de ideale plek.

X

BOORSEM / UIKHOVEN / OPGRIMBIE

REKEM - SUNCLASS SONNEVIJVER

OUDE FOLKLORISTISCHE GEWOONTEN IN BOORSEM.

Als we heden ten dage de balans zouden opmaken van datgene wat er in de Maaslandse dorpen aan folklore nog rest, dan merken we dat er helaas niet zoveel meer overblijft. Enerzijds is er de totaal veranderde levensmentaliteit, die ook heel andere vrijetijdsbestedingen geschapen heeft. Toch denken en praten de mensen, vooral de oudere generatie met heimwee in het hart over een andere tijd. Het gezellige buurten van vroeger, onder een of andere lindeboom is zo goed als verdwenen. Onze materialistische instelling heeft het samenhorigheidsgevoel onder de dorpsbewoners grondig doorbroken. Anderzijds is men door de vooruitgang van de communicatiemedia en de verkeersmogelijkheden buitendorps amusement gaan zoeken. Nemen we daarbij de in- en uitwijking van de mensen in onze dorpen en het verouderingsverschijnsel van de bevolking er nog bij, dan kunnen we rustig stellen dat het stilaan tijd wordt om de oudere tradities te beschrijven, voor zij volledig verdwenen zijn.

Spectaculair was het ganswerpen tijdens de kermis, aan een houten paal wordt een stuk pluimvee opgehangen, soms ook wel eens een konijn. Vroeger waren alleen ganzen het slachtoffer van dit gebruik, maar om het spel in leven te houden , heeft men zich genoodzaakt gezien om meer aantrekkelijke pluimveesoorten aan de ganspaal te hangen. Van een afstand van 10-12 meter wordt door geoefende werpers met ijzeren staven met een houten handvat naar de dieren geworpen. Vooraf zet men bij de organisatoren eerst zijn geld in. Iedere speler krijgt dan drie beurten om te werpen. Hij die erin slaagt het dier met deze ijzeren staaf af te werpen, door de poot te verbrijzelen, mag dit stuk pluimvee mee naar huis nemen. Geoefende werpers slagen erin meer dan twintig stuks kleinvee te bemachtigen. Nadat alle werpijzers zich in de buurt van de paal bevinden, mogen enkele kinderen deze staven terughalen, om van de werpers een kleine fooi te krijgen. Naast de hierboven beschreven gebruiken, zijn er nog een aantal andere volkse gebruiken. Denken we bv. aan ringwerpen, kegelen en het onwettelijke hanenvechten.

Niet te vergeten was het stoken van de Sint-Maartensvuren op de vooravond van Sint-Maarten. Vroeger liep de schooljeugd samen rond de hoog oplaaiende vuren. De vuren werden toen aangestoken door de volwassenen. Terwijl de jongeren rond het vuur ravotten, sloegen de oudsten een babbeltje. Nadat de vuren weer gedoofd waren, keerde iedereen huiswaarts. Daar volgde dan een stevige koeken-maaltijd. Na de Sint-Maartensvuren van 11 november kwamen de kinderen dan

's avonds niet meer zoveel op straat. De ouders kregen alzo de kans hun kinderen allerlei fabels te vertellen, daar de tijd van Sint-Nicolaas naderde.

Het bovenstaande artikel dateert uit begin jaren '80 en blikt terug op nog vroegere jaren, want zo gingen de minder brave kinderen na het stoken (fakkelen) in de jaren '70/'80 zeker niet naar huis om naar verhaaltjes te luisteren van de ouders, maar 's avonds Boorsem onveilig maken.

Ganswerpen is nu in deze tijden ondenkbaar geworden alsook het stoken op Sint-Maarten met auto - en vrachtwagen banden.

XXXXX

Zoeken in deze blog

vrijdag 31 december 2021

donderdag 30 december 2021

woensdag 29 december 2021

dinsdag 28 december 2021