SMEERMAAS OVERSTROMING 1993 (FOTO AAN DE KLEIN GRENS)

Smeermaas, december 1993. Aan de Klein Grens worden zandzakken ingezet als noodkering tegen het uitzonderlijk hoge Maaswater. De foto toont hoe dicht de rivier bij de grensinfrastructuur en het dorp was gekomen. De overstromingen zouden later aanleiding geven tot belangrijke aanpassingen aan de riolering en de waterbescherming van Smeermaas.

 

Zandzakken aan de klein grens

In december 1993 werd Smeermaas opnieuw geconfronteerd met de macht van de Maas. Wekenlange regenval in het stroomgebied had de rivier veranderd in een enorme bruine watermassa. Vooral Smeermaas lag bijzonder kwetsbaar. Hier komt immers de Belgisch-Nederlandse grens opnieuw bij de Maas uit: vanaf grenspaal 106, Smeermaas-Borgharen, vormt de Maas weer de landsgrens. De Klein Grens lag daardoor op een strategische maar gevaarlijke plaats. Smeermaas was van oorsprong een straatdorp aan de Maas en lag rechtstreeks tegen het riviergebied aan. Toen het water in 1993 uitzonderlijk hoog kwam, werden op de lage en kwetsbare plaatsen noodmaatregelen genomen. Daarvoor dienden de zandzakken die we op deze foto zien. Ze vormden een tijdelijke waterkering: niet bedoeld om de hele Maas tegen te houden – dat was onmogelijk – maar om te verhinderen dat het water via lage doorgangen, wegen en openingen verder het dorp zou binnendringen. Op de foto is dat prachtig én dreigend vastgelegd. De Maas staat praktisch tot tegen de grensinfrastructuur. Langs de waterkant ligt een lange rij zandzakken, terwijl op de voorgrond nog een grote voorraad klaar ligt. Dat wijst erop dat men de noodkering indien nodig snel hoger, langer of sterker kon maken. De mensen die er staan, kijken uit over een landschap waarin de normale grens tussen land en rivier vrijwel verdwenen is. Maar achteraf bleek dat Smeermaas nog een andere zwakke plek had. Het Maaswater hoefde namelijk niet uitsluitend over een dijk of zandzakkenkering te komen. Volgens een lokale historische beschrijving stelde men na de overstromingen vast dat water ook via het rioleringsstelsel Smeermaas kon binnendringen. Door de hoofdriolering tijdelijk af te sluiten en het water vanuit de laatste put naar de Maas over te hevelen, kon men de wateroverlast beperken. Later werd de riolering daarom naar de kanaalzijde verlegd en werd het water via pompen naar het zuiveringsstation geleid. Ook de Nederlandse kant speelde een rol. Langs de Bosscherweg werd later de waterkering verhoogd, juist omdat hoog Maaswater anders via die zijde opnieuw richting Smeermaas kon lopen. Het maakt duidelijk waarom de omgeving van de Klein Grens zo belangrijk was: hier kwamen Maas, landsgrens, wegen, bebouwing en afwatering dicht bij elkaar.

DE FOTO VERTELT HET VERHAAL

Wat we hier in 1993 zien, is dus meer dan zomaar een stapel zandzakken. Het is een geïmproviseerde verdedigingslinie tegen het water. Zak na zak werd aangevoerd en neergelegd op plaatsen waar men vreesde dat de Maas een weg naar het achterliggende Smeermaas zou vinden. Terwijl regen en hoogwater aanhielden, kon niemand precies voorspellen waar het water uiteindelijk zou stoppen.Smeermaas stond gedeeltelijk onder water. De gebeurtenissen van 1993 en opnieuw 1995 maakten duidelijk dat zandzakken alleen geen blijvende oplossing waren. Daarna volgden structurele ingrepen aan riolering en waterkering. Volgens de lokale bron kende Smeermaas na deze maatregelen niet meer dezelfde wateroverlast. 

X