De Hal met de overblijfselen van het verdronken kasteel van Elsloo
Op deze bijzondere opname kijken we vanaf het vroegere gehucht De Hal bij Kotem over de Maas naar Elsloo. Tussen de eenvoudige houten bootjes en het langzaam stromende water steken de verweerde stenen van een eeuwenoud bouwwerk boven de rivier uit. Het zijn de laatste zichtbare overblijfselen van de middeleeuwse burcht van Elsloo.
Waar nu de Maas stroomt, lagen in de middeleeuwen niet alleen een kasteel, maar ook een kerk en een deel van het oude dorp Elsloo. De rivier liep toen dichter langs Kotem. De burcht stond op een strategische plaats: van hieruit konden de heren van Elsloo de Maasvallei controleren, een oversteekplaats bewaken en tol heffen op voorbijvarende schepen. In een beschrijving uit 1329 wordt gesproken over een aanzienlijk versterkt complex met muren, torens, poorten, voorburchten en grachten.
Maar de Maas liet zich niet bedwingen. Omstreeks 1450 vond een zware overstroming plaats. Volgens een oude kroniek werden de kerk en de burcht toen bijna samen door het water meegesleurd. De rivier verlegde geleidelijk haar bedding in de richting van Elsloo, ondermijnde de muren en nam steeds meer van het kasteel en de omliggende dorpskern mee. De voorburcht hield nog ongeveer twee eeuwen stand, maar uiteindelijk verdween ook zij grotendeels in de Maas.
Bij uitzonderlijk lage waterstanden kwamen de oude muurresten opnieuw tevoorschijn. Zo waren ze in 1947 en later opnieuw duidelijk zichtbaar. Onderwaterarcheologen onderzochten de plek in 2004. Zij troffen verspreide bouwstenen aan, waarvan sommige nog met mortel aan elkaar vastzaten. De resten bevinden zich ongeveer op de huidige grens tussen België en Nederland – tussen Kotem en Elsloo.
Ook De Hal, het kleine gehucht op de Belgische oever, behoort inmiddels tot het verdwenen Maasland. De laatste bebouwing werd rond 2010 afgebroken in het kader van de herinrichting van het Grensmaasgebied. Zo verenigt deze plek twee verdwenen werelden: het middeleeuwse kasteel in het water en het oude gehucht aan de oever.
Vandaag stroomt de Maas rustig langs de stenen die zij eeuwen geleden zelf heeft verzwolgen. Alleen wanneer het water laag staat, toont de rivier nog een glimp van haar geheim. De verweerde resten herinneren ons eraan dat de Maas niet alleen de grens tussen Kotem en Elsloo vormde, maar ook dorpen, levens en landschappen bepaalde.
De Maas neemt veel mee, maar bewaart in haar bedding de herinnering aan wat ooit langs haar oevers heeft gestaan.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten