Hoe een jonge ambachtsman in 1907 ternauwernood aan de verdrinkingsdood ontsnapte.
Het was een gewone woensdag die voor de jonge ambachtsman A. Bernards bijna zijn laatste dag zou worden. In het Limburgse Boorsem, dat in het oude krantenbericht nog als Boorsheim werd geschreven, sprak men nog lang over de zonderlinge samenloop van omstandigheden waardoor een fietstocht langs het kanaal plotseling in een strijd op leven en dood veranderde.
Bernards had zich die dag naar Rekem begeven. Daar moest hij zich voor een examen aanbieden. Over de aard van dat examen vertelt het korte krantenbericht niets meer, maar als ambachtsman zal hij wellicht gehoopt hebben met een goed resultaat zijn vakbekwaamheid of verdere toekomst veilig te stellen. Na afloop begon hij samen met twee kameraden aan de terugweg.
De drie jongemannen verplaatsten zich per rijwiel. Aan het begin van de twintigste eeuw was de fiets op het Limburgse platteland nog geen alledaags bezit voor iedereen. Hij bood jonge arbeiders en ambachtslieden een nieuwe vrijheid. Afstanden die men vroeger te voet moest afleggen, konden voortaan aanzienlijk sneller worden overbrugd. De smalle wegen en onverharde paden maakten zo’n tocht echter lang niet zonder gevaar.
De kameraden reden achter elkaar langs het kanaal, op weg naar huis. Naast hen lag het donkere water van het kanaal. Aan de andere kant strekten de velden en weiden zich uit van het toenmalige Boorsheim.
Ter hoogte van een woning die in het krantenbericht slechts met de initialen A.B. werd aangeduid, gebeurde het onverwachte. Vanuit de omgeving van een huis sprong plotseling een varken op de weg. Het dier liep recht tegen de fiets van Bernards.
Voor de jonge wielrijder was er geen tijd meer om uit te wijken of krachtig te remmen. Zijn rijwiel raakte het varken en verloor onmiddellijk zijn evenwicht. Bernards werd samen met zijn fiets van de dijk geslingerd en kwam in het kanaal terecht.
Door de val moet hij volkomen verrast en gedesoriënteerd zijn geweest. De zware wollen kleding die men in die tijd droeg, zoog zich snel met water vol. Zijn jas, vest, hemd en broek werden binnen enkele ogenblikken een loodzware last. Ook het rijwiel verdween gedeeltelijk onder het wateroppervlak. Bernards zonk weg en dreigde in de diepte te verdwijnen.
Zijn kameraden zagen het ongeval vlak voor hun ogen gebeuren. Een van hen, die onmiddellijk achter Bernards reed, aarzelde geen ogenblik. Hij sprong hem achterna het kanaal in. In het koude en diepe water slaagde hij erin zijn verdrinkende makker te bereiken en vast te grijpen.
Het moet een bijzonder moeilijke redding zijn geweest. Bernards kon zich vermoedelijk nauwelijks nog zelf boven water houden, terwijl zijn doorweekte kleding hem naar beneden trok. Toch wist zijn kameraad hem in zijn greep te houden en naar de oever te brengen. Met de hulp van de derde gezel kon Bernards uiteindelijk uit het kanaal worden gehaald.
De redding kwam geen ogenblik te vroeg. Volgens de krant werd de jonge ambachtsman daarmee van een vrijwel zekere verdrinkingsdood gered.
Wat er daarna gebeurde, vermeldt het bericht niet. We kunnen ons voorstellen hoe Bernards druipend en bevend op de kanaaldijk heeft gezeten, omringd door zijn bezorgde kameraden. Zijn fiets lag mogelijk nog in het water of werd pas later uit het kanaal gehaald. Het varken, dat ongewild de oorzaak van het drama was geworden, zal intussen alweer naar het erf of de wegkant zijn verdwenen.
Voor de bewoners van Boorsheim moet het voorval een opmerkelijk gespreksonderwerp zijn geweest. Het was immers een verhaal met bijna ongelooflijke bestanddelen: een ambachtsman die van een examen terugkeerde, een onverwacht overstekend varken, een val met fiets en al in het kanaal en ten slotte een moedige redding door een kameraad.
Achter het eigenaardige karakter van het ongeval schuilt vooral een verhaal van kameraadschap. De gezel die Bernards achterna sprong, dacht niet aan zijn eigen veiligheid. Hij zag zijn vriend wegzinken en handelde onmiddellijk. Zijn snelle optreden maakte het verschil tussen leven en dood.
Zo bleef een klein krantenbericht uit 1907 bewaard als herinnering aan een dramatische woensdag in het oude Boorsheim. Wat begon als een rustige fietstocht naar huis, eindigde aan de kanaaloever met een redding die Bernards zijn leven schonk. Zonder het kordate optreden van zijn kameraad zou het bericht ongetwijfeld niet over een wonderlijke redding, maar over een tragisch verdrinkingsongeval hebben verteld.
Bronvermelding: historisch krantenbericht, rubriek Boorsheim, 1907. Het bericht vermeldt A. Bernards, zijn examen in Rekem, de aanrijding met een varken langs de winterdijk en zijn redding uit het kanaal door een van zijn twee gezellen. De beschrijving van de omgeving, kleding en omstandigheden is een historisch geloofwaardige, verhalende reconstructie.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten