DE TIJD VAN TOEN: KUNSTMEST STROOIEN

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) HEIRSTRAAT - BOERDERIJ VAN KOEN HEUTS (ARTIKEL 1989)

X

 

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - HUISJE VAN HERMAN HEYMANS (ARTIKEL 1989)

Tegenover de schrijnwerkerij van Coenen stond het eenvoudige huisje van Herman Heymans, in de volksmond beter gekend als "Mang van de Jud". Mang was de laatste Jood van Mechelen. Heymans was slachter van stiel. Men kon bij hem vlees kopen, of liever nog, hij ging rond bij de mensen en die konden hun bestelling opgeven. Met een korf beladen bracht hij dan zijn waar bij de klanten. Mang sloeg graag een praatje en had trouwens voor iedereen een goed woord. Ook had hij er voor geijverd dat zijn geloofsgenoten niet meer op de Jodenheuvel doch op het gemeentelijk kerkhof konden begraven worden. "Mang" was een breeddenkend mens. Zijn zeven kinderen waren allen tot het christendom bekeerd. De waardering voor deze laatste Jood kwam vooral tot uiting bij zijn laatste tocht naar het gemeentekerkhof. Het hele dorp vergezelde toen deze moedige man die, om niet in de handen van de gehate Gestapo te vallen, een einde stelde aan zijn leven.

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - HEIRSTRAAT EN "'T GETSKE" (ARTIKEL 1989)

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - HEIRSTRAAT

Het agrarisch karakter van de Heirstraat van vóór de Tweede Wereldoorlog is totaal verdwenen.

Op de achtergrond links is het gemeentehuis nog te zien.

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - GEZICHT VAN DE HEIRSTRAAT ANNO 1900

OP DE VOORGROND: links de muur rond de Bôngerd.

rechts de voorgevel van het woonhuis van Jan en Chris Vossen.

OP DE ACHTERGROND: de herenwoning van de Hermansen.

Upscaled

De Heirstraat was ooit de belangrijkste verkeersader tussen Tongeren en Nijmegen.

Uit de lessen "Vaderlandse Geschiedenis" herinneren we ons nog wel dat de Romeinen planmatig tewerk gingen in hun veroveringstochten door het land van de Galliërs. Getuige daarvan de degelijke "heir"-banen die ze aanlegden voor de verplaatsing van hun "legioenen". Eén van die vele heirbanen was de Heirstraat in het Maasland. Ze zorgde voor de verbinding tussen Tongeren en Nijmegen. Ze zou op het einde van de eerste eeuw aangelegd zijn. Hier in de Maasvallei was de heirbaan niet meer dan een gewone kiezellaag tot hard beton gestampt. In Mechelen had deze laag een dikte van 10 tot 15 cm. en een breedte van 8 meter. Vooral kenmerkend was het feit dat ze altijd begaanbaar bleef. Zelfs toen in 1926 aan de Loograaf de tram door het water reed, bleef de Heirstraat goed droog. Ook opvallend is het feit dat ze talrijke bochten maakt. Ogenschijnlijk uit strategisch standpunt: men wilde zo dicht mogelijk bij het water blijven. Anderzijds is het ook best mogelijk dat de Romeinen bij de aanleg bestaande wegen gevolgd hebben. Langs elke maasarm of moeras liep wel een weg. Daarvoor hadden de Kelten, die hoofdzakelijk leefden van jacht en visvangst , wel gezorgd.

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - DE HEIRSTRAAT RICHTING KANAAL (ARTIKEL 1989)

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - FEESTSTOET T.G.V. DE OPENING VAN DE SPORTHAL 1964

Het "legioentje" van de oudstrijders, fier opstappend in de feeststoet t.g.v. de opening van de sporthal (mei '64). Het stuk van de Heirstraat hier aan de voet van het gemeentehuis werd in '79 bij het gemeenteplein gevoegd.

X

DE TIJD VAN TOEN: JEUGDIGE VISSERTJES

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) HEIRSTRAAT - VILLA "DE ZWAAN" KLINIEK DOKTER SMEETS

De kliniek van dokter Smeets.

Deze foto dateert van de jaren '80.

Rond 1800 ontleende de familie Smeets haar wapenschild aan het Zwaantjeshof, een imposante herenhoeve in Echt (NL.) Op dit schild staan drie roodgebekte witte zwanen. Wellicht daarom zal dokter Smeets zijn huis "Villa de Zwaan" gedoopt hebben. Over de benaming "clinique" lopen de meningen uiteen. In tegenstelling met dokter Auguste Doumen zou dokter Smeets nooit echt geopereerd hebben! Wel werd hij op 17 september 1916 door de gemeenteraad aangesteld voor "het kosteloos geneeskundig toezicht der lagere gemeentescholen". Als tegemoetkoming kreeg hij een vergoeding van 2 fr. per leerling.

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - GEMEENTEHUIS EN PLEIN

Ingekleurde versie

Tijdens de bevrijdingsdagen van september 1944 werd het gemeentehuis zwaar beschadigd door een bombardement. In 1952 werd het hersteld en vergroot. Spijtig dat architect M. Broos uit Leuven het nodig achtte de structuur van het torentje te wijzigen. Ook het plein werd toen aangelegd. De zwarte asbedekking leek achteraf een niet zo goede keuze. Vooral niet tijdens de kermisdagen als het er zwart zag van het volk. Dan zag het volk zwart van het stof.

XX

FRANCISCO RIBERA GOMÉZ (1907-1996)

DE TIJD VAN TOEN: MELKBOER

X

TONGEREN - OUD BEGIJNHOF

X

SCHILDERIJ: DANIEL RIDGWAY KNIGHT (1839-1924)

X

OUDSTE HUISJE VAN GENK (HET KOZENHUISKE)

Ingekleurde versie

Dit strohutje werd naar alle waarschijnlijkheid in 1834 gebouwd. Een duidelijke inkerving in een van de balken boven de deur geeft dit jaartal weer.

Ingekleurde versie

Het echtpaar Smits-Van Coosen woonde er van 1881 tot 1901. Johanna werd in de volksmond de 'Koos' genoemd, dit verklaart de naam van het huisje (het Kozenhuiske). Het huisje bestond uit een kleine leefruimte met een aangebouwd stalletje. Buiten stond een waterput met een ophaalarm. Johanna en Mathijs woonden er paradijselijk, gezien de mooie en schilderachtige omgeving, maar ook armoedig. Ze hadden twee geiten en enkele kippen in het kleine stalletje. In de winter vlochten ze manden en korven die ze in de zomer op het marktplein verkochten. De vroegere naam van de straat 'Verloren Kostweg' verklaart dat er de gronden totaal ongeschikt waren voor landbouw. De magere opbrengst van de verpachting werd aan de armenzorg besteed. Hun beroep was ook geen voorwerp van jaloezie, want Mathijs en Johanna leefden hoofdzakelijk van lijkaflegging. Als begrafenisondernemers 'avant la lettre' stonden ze in voor het klaarmaken van het lijk voor de begrafenis. Ook het vervoer van de overledene per kar en het voorbidden was hun taak. Na de afloop van de lijkdienst baden ze nog een rozenhoedje voor in een van de herbergen. Daar kwamen immers de familieleden van de overledene bijeen om het 'lijkbier' te drinken: eerst bidden en dan een biertje of een 'drèpke jenèver' drinken.

Ingekleurde versie

Mathijs Smits als mandenvlechter.

Artikel uit 1993

In 1901 werd het Kozenhuisje echter onbewoonbaar verklaard. Toch werd het hutje nog bewoond van 1917 tot 1926 door de familie Seynaeve. Het Kozenhuisje kende een dramatisch einde. In de nacht van 3 op 4 januari 1993 brandde het huisje volledig af. Waarschijnlijk lag brandstichting ervan aan de basis. Het jaar voordien (in de maand juni '92) voerden cursisten van het Europees centrum voor Conservatie, Restauratie en Renovatie (ECCRR) nog restauratiewerken uit aan de gevels en de bakstenen schoorsteen, brachten een houtwormwerend product aan en metsten de bijhorende waterput op. Op datzelfde moment diende het O.C.M.W. (tevergeefs) een aanvraag tot volledige restauratie in bij de Koning Boudewijnstichting. Een stukje Genkse geschiedenis werd door het vuur uitgewist.

XX

DE TIJD VAN TOEN: WEGENBOUW 1933

Niet alle wegen werden meteen met machines aangelegd of verbeterd. Het bleef ook veelal handwerk met behulp van een paard en eg. Het grind werd egaal verpreid over de weg. Zo kon het ook, al vonden ze dit toen ook al een 'primitieve' methode.

X

DE TIJD VAN TOEN: WATER & VUURWINKElTJE

Een water & vuurwinkeltje was een winkel waar men heet water kon kopen dat op een vuur was opgewarmd. Ook waren er gloeiende kolen verkrijgbaar: die kocht men om de eigen kolenkachel aan te maken of om een stoof mee te vullen. De winkels waren tot in de eerste helft van de twintigste eeuw een gewoon verschijnsel. In de grote steden en sommige dorpen was het gebruikelijk om warm water te halen in het water & vuurwinkeltje. Daar kon je emmers warm water en vuurkooltjes halen om thuis te gebruiken. Zeer omslachtig, dus het was niet vreemd dat mensen weinig in bad gingen en het badwater door alle kinderen in het gezin werd gebruikt. Als je geluk had, werd er net een scheut nieuw warm water ingedaan voordat je zelf in het sop van je broertjes en zusjes stapte. Ook voor de was op maandagochtend werd er warm water gehaald in het water & vuurwinkeltje. In veel dorpen en op het platteland was het water & vuurwinkeltje niet nodig, daar werd zelf water warm gemaakt in de fornuispot boven het vuur.

    X

DE TIJD VAN TOEN: WECKEN

Drie generaties in de keuken aan het wecken.

Veel voedsel werd ingemaakt of geweekt om het langer te kunnen bewaren. Het wecken van bijvoorbeeld appels was een hele klus. Eerst werden de appels geschild en in stukken gesneden. De weckflessen moesten voor gebruik goed gewassen worden in heet sodawater en nagespoeld met schoon water. De rubberen afsluitringen werden uitgekookt in sodawater. De glazen weckflessen werden gevuld met geschilde appels en daarna nog afgevuld met koud water. De weckfles werd afgesloten met de rubberen afsluitring en daarop kwam het glazen deksel met een ijzeren klem. Daarna werden de weckflessen in de fornuispot geplaatst, waarna het water in de fornuispot aan de kook werd gebracht. De potten stonden drie kwartier tot een uur in het kokende water. Na een uur werden de potten er uitgehaald en moesten ze blijven staan tot ze afgekoeld waren. De klem kon van het deksel af, het glazen dekselbleef zonder klem goed vast op de pot zitten. Zo kon je fruit jaren goed houden.

X

OUDE BEROEPEN: IJSCOMAN (FOTO 1963)

Op warme zomerdagen hoorde je het belgeklingel van de ijscoman al van verre. De opwinding bij de kinderen in de straat werd steeds groter en je kon haast niet wachten totdat het karretje eindelijk bij jou de straat in reed. Een houten karretje dat werd voortgeduwd door de ijscoman. De kar was voorzien van een luifel en had twee grote, ronde, zilverkleurige deksels. Daaronder zat de lekkernij verscholen. Met een ijslepel schepte de ijscoman bolletjes aardbeien- of vanille-ijs in een hoorntje.

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) DORPSTRAAT (NU DOKTER HAUBENLAAN) - HULDE BETUIGING AAN O.L.VROUW VAN FATIMA 1943

Onder massale belangstelling begeleidden toen de zingende maagden het beeld van O.L.Vrouw.

Rechts het gemeentehuis met daarnaast het witgekalkte huisje van veldwachter Harie Vanderkragt.

X

GENK (GENCK) MARKT 1903

Nog voor de bombardementen van '44, de kerk in volle glorie en er was nog geen kiosk.

XX

GENK (GENCK) - DE GEMEENTEPLAATS

Ingekleurde versie

 Zicht op de St.-Martinuskerk voor de bombardementen van '44. Rechts het voormalige gemeentehuis. Achter de kiosk onder de bomen was er in 1944 een schuilkelder.

XXX

BOEREN IN VROEGER TIJDEN DEEL 1 + 2 (DVD'S)

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - KLAS VAN JUFFROUW L. COENEGRACHTS (DERDE LEERJAAR) 1976

Foto genomen in de speeltuin bij het - inmiddels afgebroken - imitatiegebouwtje van het kasteel.

X

TONGEREN - DE 18DE OOGSTWAL 1964 (OP DE ACHTERGROND RECHTS BOUW EERTSE BUILDING)

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - KLAS VAN JUFFROUW ALICE PENDERS ( VIJFDE LEERJAAR, SCHOOLJAAR 1959-1960)

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - ZUSTER HUBERTINE MET HAAR KLAS TWAALFJARIGEN (SCHOOLJAAR 1948-1949)

X

TONGEREN GROTE MARKT

X

TONGEREN - STATIESTRAAT (NU STATIONSLAAN)

X

MAASTRICHT - LUCHTAFWEER TUSSEN DE BRUGGEN (FOTO 1944)

Upscaled

Op 13 september 1944 waren de vaste oeververbindingen in Maastricht door de Duitsers vernield. Dat was de tweede keer in de oorlogsjaren. De Maastrichtse bruggen waren in 1940 al door Nederlandse soldaten opgeblazen, maar in september '44 gebeurde het grondiger. Op 8 september hadden de Duitsers de spoorbrug in de lucht laten vliegen en op de 13e de beide verkeersbruggen: de Sint Servaasbrug, de "Aw Brök" en de Wilhelminabrug, de "Nuij Brök". De schade was aanzienlijk. De ijzeren spoorbrug was totaal vernietigd en lag in de rivier. Slechts enkele stukken van sommige pijlers staken nog boven het water uit.

X

MAASMECHELEN - DE VROEGERE GEMEENTESCHOOL (ANNO 2025 JEUGDCENTRUM 'T ALIBI)

X

MAASMECHELEN - BOERDERIJ JEFKE DE GELISSEN EN HET OPPERVELDSTRAATJE

De bovenste foto is uit 1989, het huis uiterst rechts is nu anno 2025 café 't Heukske.

Op de onderste foto de boerderij die afgebroken werd met daarnaast het smalle Opperveldstraatje met zijn zware hoekige kasseien die in de jaren '80 ook plaats ruimden voor een nieuwe volwaardige straat. Om aan te duiden dat velden of plaatsen zuidelijk of noordelijk gesitueerd waren, maakten onze voorouders dikwijls gebruik van de voorzetsels boven of onder, op en neer (cfr. de dorpsnamen Opgrimbie en Daalgrimbie). Zo leidde de Neerveldstraat naar de velden gelegen ten noorden van de toenmalige Dorpstraat. Naar de velden ten zuiden hiervan of, zoals we in de oude documenten kunnen lezen, "over den honsheuvel" leidde de Opperveldstraat "tot gebruick van het Oppervelt". De plaatsbepaling "honsheuvel" kent haast niemand meer. 

X