Foto's ontworpen door Jp
Wie vandaag langs de kronkelende beken van het Maasland wandelt, kan zich moeilijk voorstellen dat hier ooit mannen dagelijks de strijd aangingen met een dier dat een ware plaag vormde voor onze waterlopen. De twee foto's brengen op indrukwekkende wijze het werk van een muskusrattenvanger in beeld, zoals men die in Belgisch Limburg tijdens het begin van de twintigste eeuw kon aantreffen. Op de eerste foto knielt de vanger aan de oever van een rustige beek, omgeven door karakteristieke knotwilgen die al generaties lang het landschap van de Ziepbeek, de Kikbeek en de vele Maasbeekjes bepalen. Zijn verweerde gezicht vertelt het verhaal van jarenlang werken in weer en wind. Gekleed in een dikke wollen trui, een leren waadbroek en stevige laarzen toont hij trots zijn vangst. Naast hem liggen verschillende muskusratten, terwijl enkele traditionele draadkooien en vallen bewijzen hoe arbeidsintensief dit beroep was. De tweede foto laat een andere zijde van hetzelfde vak zien. Hier staat de muskusrattenvanger naast zijn platte houten boot, waarmee hij dagelijks de waterlopen afvoer om vallen uit te zetten en te controleren. Zo'n boot was onmisbaar om moeilijk bereikbare oevers en rietkragen te bereiken. Op de voorgrond liggen verschillende gevangen dieren en een verzameling zorgvuldig vervaardigde vangkooien die telkens opnieuw werden gebruikt. De muskusrat (Ondatra zibethicus) is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika. Rond het begin van de twintigste eeuw werd het dier in Europa ingevoerd voor de bontindustrie. Toen dieren ontsnapten of werden vrijgelaten, verspreidden ze zich razendsnel over België, Nederland en Duitsland. Vanaf de jaren twintig werden ook de Limburgse waterlopen getroffen. Het gevaar schuilde niet zozeer in het dier zelf, maar in zijn uitgebreide gangenstelsels. Muskusratten graven lange tunnels in oevers, dijken en waterkeringen. Hierdoor konden oevers verzakken en ontstonden gevaarlijke instortingen. Vooral landbouwers hadden veel last van deze schade, omdat sloten dichtslibden en weilanden onder water kwamen te staan. Daarom werden in vrijwel iedere gemeente gespecialiseerde muskusrattenvangers aangesteld. Vaak werkten zij in opdracht van de provincie of de wateringen. Hun dagen begonnen nog voor zonsopgang. Te voet, per fiets of met een kleine boot trokken zij langs tientallen kilometers beek. Iedere val moest afzonderlijk worden gecontroleerd, schoongemaakt en opnieuw geplaatst. Het werk vergde veel ervaring, want een goede vanger kende de sporen, glijbanen en holen van de dieren als geen ander. De gebruikte vallen waren stevig gebouwd uit ijzerdraad of staal en werden zorgvuldig verborgen tussen riet, gras of onder overhangende oevers. Naast kooivallen werden ook andere vangmethoden toegepast, afhankelijk van de regelgeving en de periode. Het doel was steeds hetzelfde: de populatie onder controle houden om de waterlopen veilig te houden. De knotwilgen op beide foto's vormen een bijzonder herkenningspunt van het oude Maasland. Ze dienden niet alleen als houtleverancier, maar hielden ook de oevers stevig vast. Hun karakteristieke silhouetten bepalen vandaag nog steeds het uitzicht van de Ziepbeek en herinneren aan een landschap waarin mens en natuur voortdurend met elkaar verbonden waren. Deze beelden zijn daarom veel meer dan een portret van een man met zijn vangst. Ze tonen een beroep dat vandaag vrijwel verdwenen is, maar dat gedurende tientallen jaren een onmisbare schakel vormde in het beheer van onze Limburgse waterlopen. Achter iedere gevangen muskusrat schuilde uren werk, veel vakkennis en een diepe vertrouwdheid met het landschap. Het zijn foto's die een eerbetoon vormen aan de mannen die, vaak onopgemerkt en in alle stilte, waakten over de beken, grachten en dijken van ons Maasland. Dankzij hun dagelijkse inzet bleven de oevers stevig, de waterafvoer verzekerd en het karakteristieke beeklandschap van Belgisch Limburg behouden voor de generaties die volgden.
%20TOURNEBRIDE%201929.jpg)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten