VOGELVANGST MET HET HANGNET LANGS DE MAAS IN DE JAREN '20

Ontworpen door Jp

Langs de oevers van de Maas was de natuur vroeger een onmisbare bron van voedsel, inkomsten en ontspanning. Tot ver in de eerste helft van de twintigste eeuw kende het Maasland een eeuwenoude traditie van vogelvangst. Vooral tijdens de trekperiodes trokken ervaren vogelvangers naar open plekken langs de rivier, waar zij hun zorgvuldig opgebouwde vangplaatsen aanlegden. Op de foto zien we een oudere vogelvanger met zijn grijze baard en een helper die samen toezicht houden op een klassiek hangnet. Zulke netten werden op strategische plaatsen opgesteld, vaak op open graslanden of langs zandige rivieroevers waar veel zangvogels neerstreken. Rond het net stonden grote bloeiende distels, want de zaden daarvan waren bijzonder geliefd bij de distelvink, tegenwoordig beter bekend als de putter (Carduelis carduelis). Een goed ingerichte vangplaats bestond uit veel meer dan alleen een net. Lokkooien met levende distelvinken speelden een belangrijke rol. Elke vogel zat afzonderlijk in een houten kooitje, voorzien van een zitstokje, drinkflesje en voldoende voedsel. Door hun zang en lokroep trokken zij overvliegende soortgenoten aan. Zodra een groep vogels tussen de distels neerstreek, kon de vogelvanger op het juiste moment het hangnet bedienen. Het succes van een vogelvanger hing af van jarenlange ervaring. Hij moest de windrichting kennen, het gedrag van de vogels begrijpen en precies weten wanneer de trek op gang kwam. Geduld was daarbij de belangrijkste eigenschap. Soms gebeurde er urenlang niets, terwijl op andere dagen tientallen vogels binnen korte tijd werden gelokt. In het Maasland waren vooral distelvinken geliefd vanwege hun prachtige rood-witte kop, zwarte vleugels met opvallende gele band en hun melodieuze zang. Ze werden vaak gehouden als zangvogel, maar ook verkocht op vogelmarkten in de streek. Vogelvangers besteedden veel aandacht aan de verzorging van hun lokvogels, want een gezonde en levendige putter vergrootte de kans op een succesvolle vangst. Het landschap langs de Maas vormde hiervoor een ideale omgeving. De afwisseling van rivieroevers, weilanden, struikgewas, knotwilgen en uitgestrekte distelvelden bood voedsel en rustplaatsen voor tal van zangvogels. Vooral in het najaar, wanneer de distels volop zaad droegen, waren deze plaatsen bijzonder aantrekkelijk. Vanaf het midden van de twintigste eeuw veranderde dit traditionele beeld geleidelijk. De natuurwetgeving werd steeds strenger en de bescherming van wilde vogels kreeg terecht meer aandacht. Uiteindelijk werd de vangst van wilde zangvogels verboden en verdween de vogelvangst uit het dagelijkse leven. Wat ooit een vertrouwd tafereel langs de Maas was, leeft vandaag enkel nog voort in oude foto's, verhalen en de herinneringen van de laatste generatie die deze traditie van dichtbij heeft meegemaakt.

X