Sommige dorpsgezichten veranderen zo ingrijpend dat we even moeten zoeken om de plek nog te herkennen. Deze plek neemt ons mee naar de kruising van de toenmalige Steenweg, de huidige Rijksweg, en de Dorpstraat, die we vandaag kennen als de Dokter Haubenlaan. Rechts ligt tegenwoordig de omgeving van het Gemeenteplein; links herkennen we de zijde waar later de shopping kwam. Maar op deze foto kijken we nog naar een heel ander Mechelen. De straat ligt breed en open voor ons. De onregelmatige bestrating, de hagen langs de woningen en de lage bebouwing geven het kruispunt een uitgesproken dorps karakter. Boven de weg hangt een straatlamp. De hoge palen tekenen zich af tegen de lucht. Het zijn eenvoudige details, maar samen maken ze de afstand van meer dan een eeuw plots bijzonder tastbaar. Rechts op de voorgrond zien we een hoeve. Daarachter bevindt zich een wit huisje, vervolgens de aansluiting van de Heirstraat en verder het gemeentehuis met het vredegerecht. Die opeenvolging is belangrijk om het oude straatbeeld te begrijpen: waar we vandaag vooral een plein en openbare ruimte ervaren, stonden toen nog gebouwen die het zicht bepaalden. De hoeve en het bescheiden huisje brachten het dagelijkse dorpsleven tot vlak bij het bestuurlijke hart van de gemeente. Boven die lagere bebouwing verheft zich de slanke toren van het gemeentehuis. Het gebouw was rond 1910 nog betrekkelijk nieuw. Het werd in 1900 opgericht onder burgemeester Joseph Smeets, naar een ontwerp van architect Gérard Rypens. De bouw op deze plek betekende ook een verschuiving van het dorpscentrum naar het kruispunt van belangrijke wegen. De toren markeerde de hoek van de Dokter Haubenlaan en de Heirstraat. Het gemeentehuis en vredegerecht gaven deze straathoek een bijzondere betekenis. Naast wonen, winkelen en boerenwerk kregen ook bestuur en rechtspraak hier hun plaats. De combinatie van beide functies in het nieuwe gebouw wordt eveneens vermeld in de lokale geschiedschrijving. De bakstenen gevels, de lichte natuurstenen banden en het donkere leien dak verleenden het gemeentehuis een waardige uitstraling. Toch toont de foto een vroegere toestand dan het gebouw dat latere generaties leerden kennen. Na zware beschadigingen in 1944 volgden herstel en uitbreiding in 1951, onder leiding van architect Victor Broos. Wie oude en recentere beelden vergelijkt, moet met die veranderingen rekening houden. Links trekt een heel ander herkenningspunt de aandacht: Huis Verschelde. Op de grote witte zijgevel werd het winkelassortiment aangeprezen. Witgoed, lingerie, ellegoederen, hoeden en klakken: de gevel vertelde voorbijgangers waarvoor ze hier terechtkonden. Met witgoed werden in deze winkelcontext witte textielwaren bedoeld; ellegoederen waren stoffen die op lengte werden verkocht. Het zijn woorden die ons meteen dichter bij het winkelen van vroeger brengen. Die beschilderde zijgevel was als het ware het uithangbord van de winkel. De reclame stond hoog en was vanaf de Steenweg zichtbaar, al verdween een gedeelte achter de takken van het boompje. Juist dat maakt het beeld zo vertrouwd: een winkel gebruikte de beschikbare muur, terwijl het groen eenvoudig zijn eigen plaats bleef innemen. Ook de Dorpstraat zelf droeg al een bewogen geschiedenis mee. In augustus 1856 brandde ze op drie huizen na volledig af. Een belangrijk deel van de latere bebouwing ontstond tijdens de wederopbouw van 1857 en 1858. De straat verbond de Rijksweg met de Zuid-Willemsvaart; aan het kruispunt met de Heirstraat kwam het nieuwe Marktplein tot ontwikkeling. Vandaag liggen rechts het Gemeenteplein en links de shopping. De omgeving kreeg andere gebouwen, andere verhoudingen en een ander ritme. Toch helpt deze foto ons om onder het huidige straatbeeld het vroegere dorp terug te vinden: de hoeve, het witte huisje, de winkel met zijn gevelreclame en de toren die boven alles uitstak. Een kruispunt van wegen, maar ook van herinneringen. Hier lagen het landelijke Mechelen, de plaatselijke handel en het openbare leven nog zichtbaar naast elkaar.
De moeilijk leesbare gevelreclame van Huis Verschelde werd gedeeltelijk gereconstrueerd op basis van de aangeleverde lezing. Oorspronkelijke Franstalige vermeldingen zijn niet overgenomen. De bewerkte foto geeft dus geen volledige, lettergetrouwe weergave van de oorspronkelijke reclame.
X
Geen opmerkingen:
Een reactie posten