IN UIKHOVEN VOCHTEN HANEN BIJ KUNSTLICHT (ARTIKEL UIT 1975)

Hanengevechten zijn ook in België verboden. In Uikhoven, het dromerig dorpje aan de Maas, heeft men altijd moeite gehad met de wet, die de kampstrijd tussen vechthanen verbiedt. De Bijzondere Opsporingsbrigade, de BOB, is dat bekend. Vandaar dat de waakzame gezagsdragers regelmatig patrouilleerden op de betonnen baantjes.

Onlangs kreeg pastoor Frans Conings van de St.-Nicolaasparochie van Uikhoven de BOB aan de deur. Onder de warrige fruitbomen achter de kerk hadden hanen bij kunstlicht gevochten. De BOB was op het licht afgekomen. Slechts enkele veren en sporen van bloed hadden de opsporingsambtenaren aangetroffen onder de brandende lampen. De voedingskabel leidde naar de kelder van de kerk. De pastoor verklaarde een van de parochianen permissie te hebben gegeven om een stekker in het stopkontakt van de kelder te steken. Hij had echter niet gevraagd waarvoor de man stroom nodig had. De dorpsherder had het kunnen raden. Hij is echter net als de parochianen. Ze schokschouderden zodra wordt "gevist naar informatie over het hanenvechten. Het is een onderwerp, waarover men niet spreekt of schrijft. Zelfs de bezige redaktie van "Den Ukeverse Sjakel", een vier maal per jaar verschijnend plaatselijk periodiek, durfde het onderwerp tot nu toe niet bij de kop pakken. "Als burgemeester mag ik niet weten, dat er hanengevechten worden gehouden", zegt ____ te veronderstellen, dat dit volksvermaak na de razzia's van de BOB is uitgegroeid, gaat haar te ver. Onlangs nog paradeerde een vechthaan in haar tuin. Het was voor haar geen reden om van de veldwachter verhoogde waakzaamheid te vorderen. Hij woont pal bij het café, waar hanenkampers plachten te pleisteren. Dezen hadden nimmer de indruk door de veldwachter achter de veren te worden gezeten. "Met plichtsverzuim heeft dat niets te maken", neemt ____ het voor de veldwachter op. "De veldwachter hoeft niet altijd op dienst te zijn. Hij kan toevallig slapen. Dan moet hij toch enkele keren bijzonder vast  hebben geslapen. Tot voor kort werden in Uikhoven regelmatig hanengevechten geleverd", verzekert een pluimveefokker, die anoniem wenst te blijven. Het volksvermaak is niet iets van de laatste tijd. Al ettelijke decennia verlustigen Uikhovenaren zich in de bloedige "combats". Voordat ik getrouwd was heb ik verschillende combats georganiseerd, vertrouwt ____ mij toe. "Vooral de derby's tussen de hanen van Uikhoven en Boorsem trokken veel publiek. Er stonden soms 500 mensen bij ons achter in de wei. Op tonnen legden we planken, zodat iedereen het goed kon zien. Ook het hanenperk werd verhoogd. De mensen betaalden vijf frank entree. Als die van Uikhoven aan de winnende hand waren, wilde er nog wel eens iemand van Boorsem roepen, dat de gendarmes in aantocht waren. Hals over kop vluchtten de toeschouwers en werden de vechthanen in de korven geduwd. Eens werd daarbij een oud manneke onder de voeten gelopen. Hoe hij het heeft overleefd is mij nog een raadsel." ____ de 79-jarige gepensioneerde hoofdonderwijzer, heeft volop binnenpret, als hij de toeschouwers van recentere hanengevechten nog eens onder de heggen van de weilanden achter zijn tuin ziet vluchten. Zodra een camionette van de gendarmes werd gesignaleerd stoven de hanenmannen als mussen uiteen. Hanen werden in een heg gezet, waar ze prompt begonnen te kraaien. Voor de gendarmes was het dan niet moeilijk de beesten te arresteren. Twee jaar geleden bleken ze een van de vechthanen op mijn kot te hebben gegooid. Prompt had ik de BOB aan de deur. "Meester, ge hebt een vechthaan op het kot zitten", zeiden ze. Ik zeg: "Dat kan niet. Ik heb geen vechthanen." "De BOB'ERS hadden gelijk. Toen ik op het kot kwam zag ik een heuse vechthaan achter de hennen rakken. Hij had de vechtsporen nog aan." "De hanenmannen verraden gewoonlijk zichzelf. Als de BOB bij een café 80 tot 100 auto's ziet staan en er zit niemand binnen, weet zij wel wat er gaande is. Het vervelende is, dat als je zelf veel bezoek hebt de BOB geregeld aan de bel hangt om te informeren of er soms hanengevechten worden gehouden. "Wie in Uikhoven zijn ogen de kost geeft moet het opvallen, dat er veel potig pluimvee paradeert. Een uk van enkele turven hoog kan u vertellen, dat het vechthanen zijn. Van kindsbeen af wordt de jeugd van Uikhoven geleerd om niet achter die hanen te jagen. Ze zijn gevaarlijk; vallen kinderen aan. "Wij hadden thuis maar een gewone haan. Maar om in de moestuin te kunnen komen, moesten we een stok meenemen, borstelt de burgemeester van Uikhoven jeugdherinneringen op. "Vooral een haan, die wat ouder begint te worden, kan lastig zijn. Dat is nu eenmaal een eigenschap van een haan. Een van de meest fameuze vechthanenfokkers van Uikhoven is ____ een 59-jarige agrariër. "Vechthanen fokken is niet verboden. Dat voorop. Ook wil ik uitdrukkelijk stellen, dat ik geen "combats" organiseer. Ik ben slechts toeschouwer." En wat voor een? "Ik zie liever een goede haan vechten dan een spannende voetbalmatch", zegt hij bij herhaling. "Vroeger werd voornamelijk met Belgische hanen gevochten. Nu wordt het Belgische ras gekruist met Japanse hanen. Ik heb zelfs eieren en kiekens gehaald in Groningen. "Die Japanse hanen zijn eigenlijk siervogels. Ze zijn bestemd voor tentoonstellingen. Door ze te kruisen met Belgische hanen krijg je prima vechthanen. Ze zijn veel lichter. Ze kappen harder: treffen forser. Een gevecht is daardoor eerder beslist." "Vooral in Hoeselt en Diepenbeek worden veel vechthanen gekweekt." "Voor een goede vechthaan betalen ze vlot 20.000 frank. Ook een goede haan kan sneuvelen. De slachtwaarde bedraagt slechts 100 tot 120 frank." "Van goede vechthanen probeer je zoveel mogelijk jonge hanen te trekken. Na zes tot zeven maanden worden de kiekens al apart gezet. "Na tien maanden worden ze uitgeprobeerd. Ze krijgen dan lapjes om de poten. Slagen komen dan minder hard an. Zijn ze goed dan krijgen ze een maand of wat later de scherpe sporen aan en moeten ze proberen de tegenstander binnen 48 minuten neer te krijgen." "Gewoonlijk wordt er gevochten tot de dood. Is de haan ernstig geblesseerd dan wordt hij afgemaakt. Is hij slechts licht gewond dan krijgt hij onmiddellijk een capsuletje peniciline." "Waar dat vandaan komt? Uit de apotheek natuurlijk. Uiteraard wordt geen recept voor een gewonde haan uitgeschreven. Wat echter goed is voor de mensen, is ook goed voor de hanen." "Voor een "combat" krijgen de hanen niets aparts. Ze krijgen gewoon haver, mais en tarwe." "Dat de sport zo in opspraak is gekomen, komt door die smerige banque russe. Het is een gokspel, dat pas na de oorlog aan het hanengevechten is verbonden. Voor de oorlog was er geen banque russe. Toen werd ook niet het hele jaar door gevochten. Omstreeks Kerstmis werd begonnen: het laatste spel was gewoonlijk op 1 mei. Als het aan ____ lag, werd de banque russe acuut opgedoekt. "Je zult zien, dat we dan minder last hebben van de BOB. Het is de BOB immers te doen om die banque russe. Laten de gendarmes naar een hanengevecht komen kijken. De banque russe is dan zo verdwenen.

XX