UIKHOVEN OVERSTROMING JANUARI 1926

Ingekleurde versie

Zicht op de Bovenstraat in westelijke richting. Rechts het huis Janssen-Opsteyn en daarachter Bollen Humblé, het water stond er 1,10 meter hoog in huis. Schippers met hun bootje brengen het paard van Fieske Beckers naar Rekem. Funske in uniform van kommies staat rechtop in het schuitje, Leike houdt het paard vast met de "lien". Hoe hoog het water staat is goed te zien aan het muurtje van de burgemeester, en natuurlijk ook aan het paard. Het paard van Fieske is verdronken

Ingekleurde versie

Ingekleurde versie

X

DE TIJD VAN TOEN: MELKCONTROLE 1960

De controleur van de onderlinge controlevereniging weegt de melk van elke koe en neemt een monster voor het bepalen van het vetgehalte. 

X

DE TIJD VAN TOEN: DE WAS WORDT IN DE ZOMER GEDAAN BIJ DE OPEN REGENPUT 1958

'Even' een wasje draaien was er vroeger niet bij. Sterker nog: de was doen was hard werken. Een zware huishoudelijke klus waar vrouwen zo'n dag in de week aan kwijt waren. Welgestelde families lieten dit werk dan ook aan hun dienstmeisje. Door het gesjouw met kokendheet water en het gebruik van irriterende goedjes zoals bleek, was de was doen ook zeker niet zonder gevaar. En dan hebben we het nog niet gehad over de wringer, waar je als je even niet oplette, zo met je vingers tussen kon komen.

X

DE TIJD VAN TOEN: INKUILEN VAN GRAS VOOR WINTERVOER

Het paard moet de kuil aantrappen. Later wordt hij afgedekt met plastic, verzwaard met oude autobanden of door een laagje stro met zand.

X

DE TIJD VAN TOEN: BIETEN HAKSELMACHINE 1957

De bieten, ook mangels genoemd, werden ingekuild. Dan werden ze gehakseld (gemangeld) om gevoerd te worden. Steeds in een hoeveelheid die houdbaar bleef. De bieten hakselmachine werd normaliter met de hand gezwengeld maar deze is al elektrisch aangedreven.

DE TIJD VAN TOEN: HANDMELKEN

DE TIJD VAN TOEN: BOER MET TWEESPAN (FOTO CA. 1900)

DE TIJD VAN TOEN: DE KOEIEN VAN STAL (FOTO CA. JAREN '60)

In de loop van de meimaand werden de koeien van stal gehaald. Elke ochtend en avond, op een vast tijdstip, dreven de boerenzoons en -dochters de kudde voor zich uit. Het was hard werken op de boerderij en iedereen werd ingezet, van jong tot oud. Onder het toeziend oog van moeder, vader en de knechten, hielpen de kinderen van jongs af aan mee op de boerderij. Klusjes waren er genoeg; er werden dieren aan huis verzorgd, koeien werden gemolken, er werd hout gesprokkeld en gehakt, water gepompt, gekookt, gewassen, gebakken, geslacht, ingemaakt en geweckt.

X

DE TIJD VAN TOEN MELKBUSSEN VULLEN

X

TONGEREN - DE SPOORWEGBRUG IN DE JAMINÉSTRAAT 1941

X

MAASEIK - BOUW MAASBRUG 1887

Foto van het bouwen van een van de pijlers van de oude Maasbrug. Foto gemaakt richting Roosteren.

De brug in een al wat verder afgewerkte staat.

X

MAASEIK (TOEN MAESEYCK) - BOSCHPOORT

X

MAASMECHELEN (MECHELEN A/D MAAS) - HEMELRIJKSTRAAT

Ingekleurde versie

Het eerste gedeelte van de Hemelrijkstraat:

Hiervoor heette de straat nog Dorpstraat (maar ook een periode Pagenstraat na Dorpstraat, naar het hier gelegen Pagenleen, maar wat dat betekent weet ik niet). Ze leidde naar het hart van Mechelen, naar de eerste kerk op het oude kerkhof. Langs weerszijden stonden eeuwenoude linden die bij de aanleg van "de kassei" in 1860 verdwenen.

Ingekleurde versie

Het tweede gedeelte van de Hemelrijkstraat:

Het Bovenste Eind (ook Hemelsrijkseind genoemd) lag bij de laatste lemen schuur van het dorp. De schuur werd in 1941 afgebroken. Dit schilderachtig hoekje met het karretje van "Tei van de Pas" geeft ons een goed beeld van het landelijke en primitieve dorp van onze voorouders. Vele huizen waren van hout en leem en met stro bedekt.

Het eerste gedeelte van de Hemelrijkstraat in de jaren '80.

Het tweede gedeelte van de Hemelrijkstraat in de jaren '80.

XXX

HET LAATSTE SLACHTOFFER VAN DEN DOODENDRAAD IN MAASMECHELEN / KOTEM 1918

 Sinds 2015 staat er in Geneuth, een deelgemeente van Kotem / Maasmechelen een reconstructie van de dodendraad, zonder stroom weliswaar.

Ingekleurde versie

Hendrik-Jacob Opsteyn met grootmoeder.

Voor de familie Opsteyn in Maasmechelen is 11 november 1918 een heuglijke dag. Wapenstilstand betekent dat vader Thomas zal terugkeren uit de oorlog. De Duitsers zijn verslagen en de wachters van de Dodendraad verlaten hun posten. De kleine Hendrik “Harieke” Opsteyn denkt dat nu ook het gevaar van de draad is geweken. De getuigenis van meester Gorissen uit Mechelen-aan-de-Maas schetst op tragische wijze wat er gebeurt op Geneuth:

“Op 11 november 1918 was het feest in het dorp. De klokken galmden over Mechelen en Frens de Bekker stapte met roffelende trom door de straten. De oorlog was voorbij! Iedereen deelde in de vreugde. Niemand kon vermoeden dat ’s anderendaags een tienjarige jongeling als zoveelste de lange rij van oorlogsslachtoffers zou aanvullen. Ik herinner me het nog alsof het gisteren was. Nest Booten vertelde het me. Nest was aan de Maas de koe gaan hoeden en kwam me achter het kerkhof tegemoet. “Harieke Opsteyn is dood!”, riep hij me toe. “Harieke dacht dat nu de oorlog toch voorbij is, er geen stroom meer op de draden stond. Hij moest zijn kinderlijk geloof bekopen met de dood.”

De kleine Hendrik Opsteyn denkt dat zijn vader meteen de dag na de wapenstilstand vanuit Nederland terug naar huis komt en met de veerpont tussen het Nederlandse Meers en Geneuth de Maas zal oversteken. Hij wil de eerste zijn om zijn vader te verwelkomen en rent naar de pont. Overtuigd dat de Duitsers weg zijn en dus ook de elektriciteit is afgesloten, neemt hij de kortste weg en wringt zich tussen de draden door. Hij wordt neergebliksemd en sterft ter plekke.

Het duurt nog tot na de ondertekening van de wapenstilstand eer de Nederlandse regering de onderhandelingen en de repatriëring begint. Pas vanaf december 1918 kunnen de geïnterneerden terugkeren naar België. Vader Thomas Opsteyn kan dan ook pas terug. Bij thuiskomst op Geneuth rest hem enkel een grafje en een foto van zijn moeder met kleine Hendrik als herinnering aan zijn liefste zoon. De foto is gemaakt door een Duitse bewaker van ‘den draad’. De draad die de dood van zijn zoon veroorzaakte.

XX

KOTEM (TOEN COTHEM) - GENEUTH (TOEN GENHEUT) MET VEERPONT

Ingekleurde versie

XXX

TONGEREN: VEEMARKT (KOEIENMARKT) AAN DE MAASTRICHTERSTRAAT 1950

VERTELSEN VAN EEN TONGENAAR:                                                                                                          ‘Van ’s morgens vroeg bij het krieken van de dag brachten de boeren hun vee reeds naar de koemarkt, onderaan in de Maastrichterstraat. Velen brachten hun koebeesten te voet naar de markt. Anderen, die van verder kwamen, hadden hun koeien en kalveren op een wagen staan, getrokken door één of twee paarden. Onderaan in de Viaductstraat (nu Jaminéstraat) was een veehandelaar gevestigd. Van daar uit werden ook koeien en kalveren aangevoerd. Van bij ons thuis op de Leopoldwal zagen we hoe het vee, in een kudde van 20 à 30 koeien, over de wal gedreven werden richting het slachthuis. Hier waren het nodige aantal veedrijvers bij om de kudde samen te houden. De dieren waren erg onrustig door de ongewone omstandigheden en het gebeurde meer dan eens dat een koe ontsnapte naar één van de tuinen van de Leopoldwal. Wat een gedrum moet dat geweest zijn in de kleine straatjes van het begijnhof, tot bij het slachthuis (nu jeugdherberg ‘Begeinhof’). Wij, kwajongens, gingen terwijl de veemarkt bezig was, aan de boeren die dikke sigaren rookten, vragen om het sigarenbandje voor onze verzameling, die we dan plakten in een schrift.’

X

DE TIJD VAN TOEN: KOLENBOEREN

X

DE TIJD VAN TOEN: SCHAFTEN TIJDENS DE OOGST

X

DE TIJD VAN TOEN: VLAS REPELEN EN BRAKEN

Vlas repelen

Vlas braken 1899

Om vlas te verwerken moest het gerepeld en gebraakt worden. Repelen betekent de zaadknoppen uit het vlas halen. De lijnolie uit het zaad is een grondstof voor verf. Het vlas werd daarna in een sloot gelegd om te rotten. Het moest negen tot tien dagen onder water staan om de vezel eruit te kunnen krijgen. Dat gebeurde door het vlas te 'braken' (breken): de vezel kwam vrij en daarmee werd linnen geweven. Het braken was zwaar en stoffig werk dat niet goed voor de longen was en waar mensen ziek van werden. Vandaag de dag wordt er op kleine schaal weer vlas verbouwd. Naast basisproduct voor linnen en lijnolie wordt het gewas nu ook gebruikt voor het maken van zeep en het vlechten van eendenkorven. Het zaad wordt tegenwoordig al machinaal op het land uit het vlas gehaald. Daarna blijft het een paar weken liggen te dauwrotten. 

X

DE TIJD VAN TOEN: UITMESTEN VAN DE STALLEN

De verzorging van koeien en jongvee was zeer belangrijk. Dat moest geregeld ververst worden, want door het vreten en het liggen en opstaan van de dieren kwam stro in de grup terecht. De boer ging een aantal keren per dag achter de koeien langs om plukken stro  met de vork op te schudden en weer bij het ligbed te leggen. Hij controleerde daarbij nauwlettend of de dieren 'in orde waren'. De resten van het ligbed raakten in de grup. Vermengd met de vaste mest zorgde dit voor ruige mest, dat iedere dag op de mesthoop kwam. 

X

DE TIJD VAN TOEN: VLAS OOGSTEN

Het bloeit in juni en wordt geoogst in de tweede helft van juli. De vlasplant wordt met wortel en al uit de grond getrokken om een zo lang mogelijke vezel te behouden. Vroeger gebeurde dit met de hand en werd het vlas in schoven gezet. Dit gaf het typische beeld van de "vlaskapelletjes": kleine bosjes drogend vlas.

X

DAG DORP, DAG VROEGER (ARMAND MESOTTEN) BOEK 2015 330 BLZ.

X

VUCHT - DUITSE SOLDATEN POSEREN BIJ DE TRAMSPOREN AAN DE OUDE KANAALBRUG WOI

Vucht : Duitse soldaten die opleiding volgden in de 'Armee Minenwerfer-Schule' werden ingekwartierd in de omringende gemeenten. Hier poseert een groep bij de tramsporen aan de oude kanaalbrug in Vucht.

X

REKEM DAELWEZETH (RECKHEIM) - TRAMHALTE CARDOES

Wie per tram naar Rekem kwam stapte af "aan de cardoes" in Daelwezeth. Het café, met dezelfde naam, was in gans de Maasvallei bekend.

X

DE TIJD VAN TOEN: BOERINNEN 1907

BREE - KANAALBRUG ZUID-WILLEMSVAART 1928

Ingekleurde versie

Upscaled

XX

DE TIJD VAN TOEN: PUT MET PUTMIK 1980

Gastvrijheid was vroeger een normaal gegeven. Misschien was het wel daarom dat je gewoon via de achterdeur naar binnen ging. Ook hier, bij een boerderij staat de deur open voor bezoek. De put met pukmik herinnert nog aan vroeger tijden, maar het water kwam hier waarschijnlijk toch gewoon al uit de kraan. De foto is immers uit 1980.

De Putmik

Op de boerderij zie je een oude waterput staan. Zo een waterput was vaak de enige bron van water (als je tenminste niet dichtbij een rivier woonde). Leidingwater was er nog niet. Het houten hefmechanisme dat je boven de put ziet is een oude putmik of ook wel putwip genoemd. Dit systeem wordt echter al tientallen jaren niet meer gebruikt want lekker warm water uit de kraan is toch net iets handiger. Waar wateraders redelijk aan de oppervlakte kwamen, kon men een waterput plaatsen zonder al te diep te moeten graven. De functie was niet enkel om water te halen maar ook om eten en drank koel te houden. Op warme zomerdagen werd de kan vers gemolken melk via de haak in het koude water gelaten om koel te houden tot ze opgehaald werd. Ook pintjes werden in een emmer aan de haak gehangen om koel te houden. Wanneer je nu de bodem van zulke putten uitkuist moet je dan ook niet verbaasd zijn dat er gevallen bierflesjes naar boven komen.

X

LANAKEN STATION 1989

In 1989 t.b.v. 150 jaar Limburgen reed er een dieseltrein tussen Hasselt en Maastricht via station Lanaken, na een brand in 2007 werd dit station in 2010 gesloopt.

X

SMEERMAAS (TOEN SMEERMAES) BRUG EN KOM 1908

Ingekleurde versie

XX

MAASMECHELEN - MIJNE GROETEN UIT MECHELEN A/MAAS 1926

X